Slide 1

Slide 1 text

Kuantumcu Paradigmanın Kaotik Boyutları Dr. H. Kemal İlter Genç ve Yaratıcı Bilim: Akademik Farkındalık Seminerleri Eleştirel Düşünme ve Davranış Araştırmaları Laboratuvarı

Slide 2

Slide 2 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 2 Newton – Işığın Parçacık Teorisi

Slide 3

Slide 3 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 3 Parçacık Pozisyon x Momentum p = mv

Slide 4

Slide 4 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 4 Dalga dalga tepesi dalga çukuru

Slide 5

Slide 5 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 5 Dalga - Parçacık Parçacık, -uzayda yer kaplar, kütle gibi kesin fiziksel özellikleri vardır -çarpışır ve seker Dalga, -birçok dalga boyuna yayılarak uzayda yer alır, sürekli aralıkta genliği vardır -çakışır ve birbirinin üzerinden geçer

Slide 6

Slide 6 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 6 Kırınım

Slide 7

Slide 7 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 7 Girişim

Slide 8

Slide 8 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 8 Kara Kütle Radyasyonu Kara kütle, üzerine düşen bütün radrasyonu soğurur Bütün sıcak kütleler frekans spektrumunda ışınım yapar Spektrum frekansa ve sıcaklığa bağlıdır

Slide 9

Slide 9 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 9 Planck’ın Kuantum Önermesi (1900) Radyasyon enerjisi ancak “quanta”lar tarafından emilir. E = hf Planck’s Constant: h = 6.63 x 10-34 Joule sec (Joule = kg m2 / sec2)

Slide 10

Slide 10 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 10 Ayrı Enerji Paketleri hf enerjili paket

Slide 11

Slide 11 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 11 Einstein’ın Açıklaması (1905) Işık, foton adı verilen parçacıklardan oluşur. Her foton E=hf kadar enerjiye sahiptir.

Slide 12

Slide 12 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 12 Foton İçin Kanıtlar Kırmızı ışık: halojen-gümüş Ultraviole ışık: Görülür ışık Renkler

Slide 13

Slide 13 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 13 Çift-Yarık Deneyi ışığın dalga özelliğini göstermek için

Slide 14

Slide 14 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 14 Çift-Yarık Deneyi Makineli tüfek ile

Slide 15

Slide 15 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 15 Çift-Yarık Deneyi Elektron tabancası ile

Slide 16

Slide 16 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 16 Elektronların Girişim Paterni Ekranın belirli bir noktasına ulaşan bir elektronun olasılığı hesaplanabilir mi?

Slide 17

Slide 17 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 17 Elektronların dalga yerine parçacık gibi hareket etmesi Çift-Yarık Deneyi Elektron tabancası ve dedektör ile

Slide 18

Slide 18 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 18 Klasik Mekaniğin Determinizmi Evrendeki bütün parçacıkların pozisyonları tahmin edilebilir ve hızları belirli bir doğrulukla ölçülebilir Gelecekte ya da geçmişte, her parçacığın hareketini tahmin etmek mümkündür Gözlemci objektif ve pasiftir Fiziksel olaylar, gözlemcinin olup olmaması ile ilgili değildir Objektif gerçeklik

Slide 19

Slide 19 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 19 Kuantum Mekaniği Gözlemci objektif ve pasif değildir Gözlem hareketi fiziksel sistemi geri dönülmez biçimde değiştirmektedir Subjektif gerçeklik

Slide 20

Slide 20 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 20 Werner Heisenberg Çok küçük parçacıklar dünyasında, herhangi bir parçacıkla etkileşimde bulunmadan o parçacıkla ilgili ölçüm yapılamaz Bu, sonucun kaçınılmaz olarak belirsiz olacağı anlamına gelmektedir Bütün özellikler hiçbir zaman tam olarak ölçülemez

Slide 21

Slide 21 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 21 Önce ... elektron foton

Slide 22

Slide 22 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 22 Sonra ... son durum başlangıç durumu belirsizlik

Slide 23

Slide 23 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 23 Heisenberg’den dersler Mükemmel olarak tahmin edilebilir bir evren fikri doğru değildir İdeal, objektif bir gözlemci diye bir şey yoktur

Slide 24

Slide 24 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 24 Schrödinger’in Kedisi

Slide 25

Slide 25 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 25 Maddenin Dalga-gibi Davranışı

Slide 26

Slide 26 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 26 Elektron Girişimi X-ışınları elektronlar Elektronların X-ışınları ile benzer dalga boylarından dolayı paternler benzerdir.

Slide 27

Slide 27 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 27 SEM Fotoğrafları

Slide 28

Slide 28 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 28 Proton Işını Mikromakinesi

Slide 29

Slide 29 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 29 Niels Bohr: “Kuantum teorisi ile şok olmayan biri onu anlamamış demektir.” Richard Feynman: “… Şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki, kuantum mekaniğini hiç kimse anlamadı.”

Slide 30

Slide 30 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 30 Kuantum Mekaniğinin Kullanım Alanları Lazerler Süperakışkanlar Süperiletkenler Bose-Einstein yoğunluğu Gelecek teknolojiler?

Slide 31

Slide 31 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 31 Disiplinlerarası Yaklaşım (Interdisciplinarity) İki ya da daha fazla alandaki bilim insanlarının ortak bir amacı gerçekleştirmek için birarada çalışmasını sağlayan akademik paylaşım türü

Slide 32

Slide 32 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 32 Çokdisiplinli Yaklaşım (Multidisciplinarity)

Slide 33

Slide 33 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 33 Örnekler Atmosferik elektirik çalışmaları Biyojeokimya Jeobiyoloji Biyomedikal mühendislik Biyomedikal informatik Bilişsel bilim Karşılaştırmalı nöropsikoloji Sayısal nörobilim Nöro sibernetik Nörobilim Etnik çalışmaları İslam çalışmaları Cinsiyet çalışmaları Erkek çalışmaları Kadın çalışmaları Kültür çalışmaları Holistik bilim İnsan merkezli bilgi-işlem Matematiksel biyoloji Medya çalışmaları Disiplinlerarası Fizik Yapay zeka Yapay yaşam Biyoinformatik Sayısal dilbilim Sibernetik Matematiksel fizik Sistem teorisi

Slide 34

Slide 34 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 34 Sibernetik Karar teorisi Oyun teorisi Bilgi teorisi Semiyotik Yönetsel sibernetik Mühendislik sibernetiği Medikal sibernetik Biyolojik sibernetik Biyomedikal sibernetik Uygulamalı sibernetik Antroposibernetik Mikroantroposibernetik (Psikosibernetik) Makroantrosibernetik (Sosyosibernetik)

Slide 35

Slide 35 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 35 Neden? 1. Yaratıcı ataklar 2. Aynı disiplin içinde hataların gözardı edilmesi 3. Entelektüel, sosyal ve pratik problemler 4. Bilginin bütünleşmesi 5. Daha az zamanda daha fazla bilgi

Slide 36

Slide 36 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 36 Disiplinlerarası entegrasyon derecesi 1. Biraraya gelen disiplin sayısı 2. Disiplinler arasındaki benzerlik düzeyi 3. Yenilik kombinasyonu 4. Entegrasyon derecesi

Slide 37

Slide 37 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 37 Duvar Enformatik Nöropsikoloji Nöroenformatik

Slide 38

Slide 38 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 38 Bağlam 1. Disiplinlerarası bilgi 2. Disiplinlerarası araştırma 3. Disiplinlerarası eğitim 4. Disiplinlerarası yaklaşım teorisi

Slide 39

Slide 39 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 39 Disiplinlerarası Bilim İnsanı İçin Öneriler * Arkadaşları uygun seçmek, diğerlerini desteklemek * Erken başlamak ve bilgiyi aramak * Geribildirim almak * Bir disiplin içinde saygıyı aramak * Çalışmanın önemini açıklamak Her fırsatta süreci etkilemek * Eleştiri mesajlarına, mektuplarına ve raporlarına etkin ve anlayışlı cevap vermek * İyi ilişkiler oluşturmak * Olumsuz olmamak * Dosya hakkında düşünmek

Slide 40

Slide 40 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 40 Problemler Disiplin Bilimsel Kolay değerlenir Geleneksel Disiplinlerarası Daha az bilimsel Zor değerlenir Yenilikçi

Slide 41

Slide 41 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 41 Alan Sokal "Transgressing the Boundaries: Toward a Transformative Hermeneutics of Quantum Gravity" Social Text #46/47, s. 217-252 (bahar/yaz 1996). "A Physicist Experiments with Cultural Studies" Lingua Franca, Mayıs/Haziran 1996, s. 62-64.

Slide 42

Slide 42 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 42 9th World Multi-Conference on Systemics, Cybernetics and Informatics Harnessing Byzantine Fault Tolerance Using Classical Theory Dr. Thaddeus Westerson, Institute for Human Understanding (Max Krohn) Synthesizing Checksums and Lambda Calculus using Jog Dr. Mark Zarqawi, American Freedom University (Jeremy Stribling) On the Study of the Ethernet Franz T. Shenkrishnan, PhD, Network Analysis Laboratories (Dan Aguayo) 9th World Multi-Conference on Systemics, Cybernetics and Informatics (WMSCI 2005), Orlando, Florida, Temmuz 10-13, 2005.

Slide 43

Slide 43 text

http://www.baskent.edu.tr/~kilter 43 Bilim nereye gidiyor? Bilim ve teknoloji arasındaki sınırın bulanıklaşması Temel ve uygulamalı bilimler arasındaki ayrımın bulanıklaşması Akademisyenler ve üniversiteler tarafından dikkate alınmayan disiplinlerarası yaklaşımın öneminin artması Bilimde atama ve yükseltilmenin hızlı bir şekilde değişmesi, genişlemesi ve çeşitlenmesi Temel ve uygulamalı araştırmanın küreselleşmesinin hızlı bir şekilde gelişmesi Dış kaynak kullanımının artan bir şekilde olağan hale gelmesi İngilizcenin evrensel bilim dili olması Fiziksel bilimleri hala çok popüler olması, biyolojik bilimler ona yetişiyor olması, genetik, medikal ve beyin araştırmalarının gelişiyor olması Fiziksel ve biyolojik bilimleri, telekomünikasyonda, bilgisayarlarda ve bilgi teknolojilerindeki gelişmeler nedeniyle ön plana çıkması Çevreciler ve çevre hareketi için ekolojinin mantıksal bilim temeline oturuyor olması Halk tarafından sahip olunan bilimsel bilginin acınacak şekilde zayıf ve güvenilmez olması Özel sektör tarafından desteklenen temel araştırmaların başarısız olması Amatörlerin geleneksel bilimle iki türlü etkileşiminin oluşması Ortaya çıkan sonuçların devlet ve sektör tarafından acilen faaliyete geçirilmesi

Slide 44

Slide 44 text

Kuantumcu Paradigmanın Kaotik Boyutları Teşekkürler Genç ve Yaratıcı Bilim: Akademik Farkındalık Seminerleri Eleştirel Düşünme ve Davranış Araştırmaları Laboratuvarı