Upgrade to Pro — share decks privately, control downloads, hide ads and more …

Сәкен Сейфуллин

Avatar for DAMIR DAMIR
November 15, 2024
31

Сәкен Сейфуллин

Avatar for DAMIR

DAMIR

November 15, 2024

Transcript

  1. preencoded.png Сәкен Сейфуллин: Қазақ әдебиетінің алыбы Сәкен Сейфуллин - қазақ

    әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі, ақын, жазушы және қоғам қайраткері. Ол 1894 жылы Ақмола облысында дүниеге келді. Сәкен қазақ халқының рухани және мәдени дамуына үлкен үлес қосты, оның шығармашылығы ұлттық сана-сезімнің оянуына зор ықпал етті. Сейфуллиннің өмірі мен шығармашылығы қазақ тарихының күрделі кезеңімен тұспа-тұс келді. Ол өз халқының азаттығы мен білім алуы үшін күресті, әдебиет арқылы қоғамдық мәселелерді көтерді. Сәкеннің поэзиясы мен прозасы қазақ әдебиетінің алтын қорына енді, ал оның қоғамдық қызметі елдің саяси және мәдени өміріне айтарлықтай әсер етті.
  2. preencoded.png Сәкен Сейфуллиннің әдеби мұрасы 1 Поэзиялық шығармашылық бастауы (1914-1920)

    Сәкен алғашқы өлеңдерін жазып, "Өткен күндер" жинағын шығарды. Оның поэзиясы ұлттық рухты оятуға бағытталды. 2 Прозаға бет бұру (1920-1925) Сейфуллин "Тар жол, тайғақ кешу" романын жазды, онда революция кезеңіндегі қазақ халқының тағдыры суреттелді. 3 Драматургия саласындағы еңбектері (1925-1930) "Қызыл сұңқарлар" пьесасы жазылып, қазақ театрының дамуына үлес қосты. 4 Соңғы шығармашылық кезеңі (1930-1938) Сәкен "Социалистан" поэмасын және басқа да көптеген өлеңдер мен әңгімелер жазды, қазақ әдебиетін байытты.
  3. preencoded.png Сәкен Сейфуллиннің қоғамдық қызметі Саяси белсенділік Сәкен Сейфуллин қазақ

    халқының саяси және әлеуметтік құқықтары үшін белсенді күресті. Ол 1922-1925 жылдары Қазақ АССР Халық Комиссарлары Кеңесінің төрағасы қызметін атқарды, бұл кезеңде ел экономикасын қалпына келтіру және халықтың әл-ауқатын жақсарту бағытында маңызды шаралар қабылдады. Білім беру саласындағы еңбегі Сейфуллин қазақ жастарының білім алуына ерекше көңіл бөлді. Ол жаңа мектептер мен институттардың ашылуына ықпал етті, сонымен қатар қазақ тілінде оқулықтар мен әдеби шығармалардың жарық көруіне үлес қосты. Оның бастамасымен Қазақ педагогикалық институты (қазіргі Абай атындағы ҚазҰПУ) құрылды. Мәдени қайта өрлеу Сәкен қазақ мәдениетінің дамуына зор үлес қосты. Ол ұлттық театр, музыка және бейнелеу өнерінің дамуын қолдады. Сейфуллиннің бастамасымен алғашқы қазақ кәсіби театры ашылды, ол қазақ тілінде спектакльдер қойып, ұлттық драматургияның дамуына жол ашты.
  4. preencoded.png Сәкен Сейфуллиннің әдеби стилі мен тақырыптары 1 Ұлттық рух

    пен бостандық Сәкеннің шығармаларында қазақ халқының еркіндікке деген ұмтылысы, ұлттық бірегейлікті сақтау және дамыту идеялары көрініс тапты. Оның "Көкшетау" поэмасы табиғат пен ұлттық рухтың бірлігін әсерлі бейнелейді. 2 Әлеуметтік әділеттілік Сейфуллин өз шығармаларында қоғамдағы теңсіздік пен әділетсіздікті сынға алды. "Айша" повесінде ол әйелдердің құқықтары мен бостандығы мәселесін көтерді. 3 Модернизм мен дәстүр Ақын дәстүрлі қазақ поэзиясының элементтерін жаңа әдеби формалармен ұштастырды. Оның "Экспресс" өлеңі қазақ поэзиясындағы футуризмнің ерекше үлгісі болды. 4 Табиғат лирикасы Сәкеннің табиғат лирикасы ерекше орын алады. "Қызыл ат" өлеңінде ол дала табиғатының сұлулығын және қазақтың дәстүрлі өмір салтын әсерлі суреттеді.
  5. preencoded.png Сәкен Сейфуллиннің мұрасы және оның қазіргі маңызы Әдеби мұра

    Сәкеннің шығармалары қазақ әдебиетінің алтын қорына енді. Оның өлеңдері мен прозасы мектеп пен университет бағдарламаларының ажырамас бөлігі болып табылады. Театр өнеріндегі ықпалы Сейфуллиннің пьесалары әлі күнге дейін қазақ театрларының репертуарында. Оның драматургиялық мұрасы заманауи режиссерлерге шабыт береді. Саяси көзқарастар Сәкеннің саяси идеялары мен қоғамдық қызметі қазіргі Қазақстанның мемлекеттік құрылысында маңызды рөл атқарады. Мәдени символ Сейфуллин қазақ ұлттық мәдениетінің символына айналды. Оның есімі көшелерге, мектептерге және мәдени мекемелерге берілген.
  6. preencoded.png Сәкен Сейфуллиннің трагедиялық тағдыры және оны еске алу Репрессия

    құрбаны 1937 жылы Сәкен Сейфуллин "халық жауы" деген жалған айыппен тұтқындалды. Ол 1938 жылы 25 ақпанда Алматы түрмесінде атылды. Бұл оқиға қазақ зиялыларына қарсы жүргізілген сталиндік репрессиялардың бір бөлігі болды. Ақтау және мұрасын қайта жаңғырту 1958 жылы Сәкен Сейфуллин ресми түрде ақталды. Оның шығармалары қайта басылып, зерттеле бастады. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін, Сейфуллиннің мұрасына деген қызығушылық жаңа қарқын алды. Ескерткіштер мен мұражайлар Сәкен Сейфуллинге арналған ескерткіштер Нұр-Сұлтан, Алматы және басқа қалаларда орнатылған. Ақмола облысындағы оның туған жерінде мемориалдық мұражай ашылды, онда ақынның өмірі мен шығармашылығы туралы құнды материалдар сақталған. Жыл сайынғы еске алу шаралары Қазақстанда жыл сайын Сәкен Сейфуллиннің туған күніне орай әдеби кештер, конференциялар және басқа да мәдени іс-шаралар өткізіледі. Бұл шаралар жас ұрпақты ұлы ақынның мұрасымен таныстырып, оның идеяларын насихаттауға бағытталған.