2 013 Winterspelen Sotsji // De Winterspelen 2014 in het R u s s i s ch e Sotsji worden de duurste ooit, maar ook de best beveiligde // De overheid houdt iedereen in de gaten // Ook nieuwsgierige verslaggevers Goeiedag, wat bewaakt u precies? THALIA VERKADE CORRESPONDENT RUSLAND Sotsji. Als ik uitcheck bij hotel Rivièra in de Russische badplaats Sotsji, lopen er twee geüni- formeerde mannen binnen. „Zijn er gisteren nog bijgekomen?” vragen ze aan een baliemede- werkster. „Ja”, antwoordt zij. „Een paar. Ook iemand uit... ik geloof Pakistan.” De mannen slaan het gastenregister open, schrijven wat namen over en vertrekken weer. „Wie waren dat?” vraag ik. „Dat is de FSO. De federale bewakingsdienst.” Een tweede medewerkster legt uit: „Zij komen elke dag alle namen opschrijven van gasten uit Tsjetsjenië, Dagestan, Kabardino-Balkarië...” „Islamitische namen?” vraag ik. „Ja, precies!” De administratrice wijst naar buiten. „Met de Datsja voor Eerste Personen hiernaast ...” Hotel Rivièra, een sfeervol motel met op het dak een lawaaiig café, is gelegen aan het stads- strand van Sotsji. Het strandje wordt begrensd door een hoge muur die de zee in loopt. Achter die muur ligt de Datsja voor Eerste Personen. Premier Medvedev en ministers mogen hier wonen als ze aan de Zwarte Zee moeten of willen zijn. Vanaf het strand is de bovenkant van een zandkleurig complex met torens en trappetjes te zien. Officiële naam: Rivièra-6. President Poetin verblijft meestal in een residentie in de bossen. Naast de muur op het strand doen mensen gymnastiekoefeningen. Ertegenaan leunt een jonge man met verrekijker in groene boscamou- flagekleding. „Goeiedag. Wat bewaakt u pre- cies?”vraag ik.„Dat weetikniet”, antwoordthij. „Is dit de Datsja voor Eerste Personen?” vraag ik. „Dat weetik niet”,antwoordt hij.„Ik bencorres- pondent”, leg ik uit. „Uit Nederland. Aan wie kan ik vragen stellen over de beveiliging van ob- jectenin Sotsji?” ‘Object’iseen belangrijkwoord in Sotsji, dat zich klaarmaakt voor de Olympi- sche Winterspelen van februari 2014. Mijn inte- resse betreft vooral de stadions die twintig kilo- meter verderop verrijzen, maar ik wil ook wel weten of een terrorist een bom zou kunnen leggen in de Datsja voor Eerste Personen. De po- litie heeft vorig jaar27 crisisanalyses op objecten in Sotsji laten uitvoeren in het kader van de Spe- len, maar de resultaten zijn niet gepubliceerd. Op de mouw van de bewaker zit een embleem van de staatsveiligheidsdienst FSB. Zwijgend bekijkt hij mijn accreditatiepas, pleegt een tele- foontje, en geeft alle informatie op de pas door aan zijn gesprekspartner. Er volgen nog wat codes. Acht-acht. Drie minuten later komen er twee wijkagenten aangelopen. Zij schrijven mijn pasgegevens nogmaals over. En bellen weer iemand anders. „Er komen Speciaal Opge- leide Personen deze kant op. Die kunnen al uw vragen beantwoorden.” De mannen staren naar zee. De oudste agent haalt een handje zonnebloempitten uit zijn broekzak en begint ze aan de duiven op het strand te voeren. „Eet u zelf ook zonnebloem- pitten of zijn ze alleen voor de duiven?” vraag ik. (De zonnebloempit is een traditionele Russi- sche snack. De ervaren consument scheidt pit en schilletje tussen zijn tanden.) - „Wij mogen niet eten tijdens onze dienst.” - „Hoelang duurt uw dienst?” 50 miljard euro gaan de Olympische Winterspelen in Sotsji kosten. Dat is veel meer dan bij de omvangrij- kere Zomerspelen van Beijing (onge- veer 34 miljard euro) en Londen (zo’n 15 miljard euro). Het grootste deel van het geld is opgegaan aan infrastructuur en nieuwe stadions, zo’n 38 miljard eu- ro. Maar er is ook veel verloren gegaan door mismanagement. Projecten kos- ten soms tien keer zo veel als was be- groot en worden te laat opgeleverd. Zo was de schans voor het skispringen be- groot op 30 miljoen euro, maar er is in- middels al 200 miljoen aan uitgegeven. 145 kilometer: zo lang is de stad Sotsji. Daarmee is het de langste stad ter wereld, zo claimen de Russen zelf. Overigens is Llanfairpwllgwyngyll- goger ychwyrndrobwyll-llantysiliogo- gogoch de stad met de langste naam ter wereld. Deze plaats ligt in Noord- Wa l e s . 12 nieuwe disciplines zullen er op de Winterspelen in Sotsji zijn, ten opzichte van de vorige editie in Van- couver (2010): schansspringen voor vrouwen, halfpipe skiën, kunstschaat- sen voor teams, rodelen voor teams, gemengde estafette biatlon, en een aantal nieuwe snowboardvarianten zo- als de parallelslalom. - „Twaalf uur.” - „Eet u twaalf uur lang niets?!” - „Ik eet maar één keer per dag”, zegt de agent. Veel vlees. Terwijl de FSB-bewaker de duiven uit zijn hand probeert te laten eten, komt langs de promenade een glimlachende vijftiger in een open regenjas aangelopen. Een Speciaal Opge- leid Persoon. Naam: Konstantin Borisovitj Bobin. Functietitel: operatief-zaakgelastigde. Hij nodigt uit voor een kop thee. „U sprak de mannen van de eerste linie aan. Die mogen u niks vertellen. Maar ik ga ervoor zorgen dat al uw vragen worden beantwoord”, zegt Bobin terwijl we het café op het dak van hotel Rivièra binnenlopen. „De veiligheid van de Spelen is in handen van de FSB. Ik probeer nu een woordvoerder hierheen te halen.” B obin houdt zijn mobieltje aan zijn oor. Enige momenten later komt een jongeman met lichtbruine ogen het café binnengelopen. „Dit is Aleksandr. Hij werkt voor de FSB. Althans, voor een afdeling van de FSB”, zegt Bobin. Aleksandr krijgt ook thee. Verguld met de gunstige loop der gebeurte- nissen begin ik Aleksandr vragen te stellen over de beveiliging van objecten in Sotsji. Maar eerst wil hij zelf wat inlichtingen inwinnen. „Mag ik uw documenten zien? Hoelang bent u al hier? Hoelang blijft u hier?” Bobins mobieltje rinkelt. „Nee, ze heeft niet gefilmd”, hoor ik hem zeggen. Stel in Rusland vragen over staats- veiligheid, en de staat begint vragen terug te stellen. Ik schuif wat op mijn stoel. „Is dit uw enige telefoonnummer?” wil Aleksandr weten. Wie komend jaar een olympische wedstrijd in Sotsji wil bezoeken, moet van tevoren een fanpaspoort aanvragen. Via internet (pass.so- chi2014.com) stuur je paspoortgegevens en een pasfoto op. Omdat Aleksandr er het zwijgen toe doet, vertelt Bobin wat er volgens hem met die gege- vens gebeurt. „Ze worden gecheckt met interna- tionale databases, zoals Interpol en nationale databases. Hoelang de procedure duurt, ligt aan je nationaliteit.” Wie veroordeeld is geweest in verband met drugs, terrorisme of wapenbezit, komt de olym- pische stadions niet in. „Maar heb je per onge- luk twintig jaar geleden iemand doodgereden en daarvoor in de cel gezeten, dan waarschijn- lijk wel”, zegt Bobin. Eventuele strafbladen worden volgens hem inhoudelijk gecontroleerd. „Er is een collegium dat de beslissingen neemt over twijfelgevallen. Om te voorkomen dat iemand wordt geweigerd omdat één persoon zijn achternaam niet aan- staat.” Sotsji wordt vermoedelijk niet alleen de duurste, maar ook de strengst beveiligde Olym- piade ooit. Op het terrein van de schaatsstadi- ons controleren honden nu al iedere auto op bommen. Ook profsporters moeten tijdens internationale ‘testevenementen’ (zoals de WK schaatsen) door de detectiepoortjes. Zelfs een woordvoerder van het olympisch comité moest de procedure doorlopen, tot zijn chagrijn. En langzaam verandert ook Sotsji zelf in een fort. Sinds vorig jaar patrouilleren er kozakken in de stad, particuliere bewakers die de tradities in ere houden van de kozakken die eeuwen OOK PROFSPORTERS MOETEN TIJDENS I N T E R N AT I O N A L E ‘T E ST E V E N E M E N T E N ’ (ZOALS DE WK SCHAATSEN) DOOR DE D E T E C T I E P O O R TJ E S WIE KOMEND JAAR EEN OLYMPISCHE WEDSTRIJD IN SOTSJI WIL BEZOEKEN, MOET VAN TEVOREN EEN FA N PAS P O O R T A A N V R AG E N geleden voor de Russische tsaar de buitengebie- den bewaakten. In totaal 29 ‘objecten’ in Sotsji vallen nu onder een speciaal regime – ze worden elke maand gecontroleerd op kern-, biologische en chemische wapens, explosie- en terrorisme- gevaar. In vier van de 49 wachtstadjes, waar de gastarbeiders wonen die de stadions bouwen, is permanent politie aanwezig. Veel gastarbeiders komen uit (islamitisch) Centraal-Azië. De Russische generaal-luitenant der politie heeft in 2008 aangekondigd dat er tijdens de RUSLAND TURKIJE OEKRAÏNE ROEMENIË BULGARIJE GEORGIË GRIEKEN- LAND Zwarte Zee Zwarte Zee Sotsji 10 km Sotsji Outdoorsporten Outdoorsporten GEORGIË GEORGIË RUSLAND RUSLAND Indoorsporten en Olympisch Stadion NRC 220513/YS/Bron: Reuters next •weten 13 Boven: het Olympisch Stadion van Sotsji in aanbouw. Onder: een persoonscontrole op het station van Sotsji. FOTO REUTERS Vier vragen over // De verplaatsing van het centrum van de schaatskoorts van Heerenveen naar Almere. Almere, hart van de schaatswereld De nieuwe nationale schaatsbaan moet vanaf 2016 in Almere liggen. Dat meldt de NOS op basis van een uit- gelekt advies van een beoordelingscommissie van de schaatsbond KNSB en sportkoepel NOC*NSF. De keus voor Almere, in plaats van Heerenveen of Zoetermeer, heeft tot een stroom aan reacties geleid. De teneur: Thialf moet het schaatshart van Nederland blijven. De Fries Sven Kramer twitterde: „Gelukkig is het een advies. Friesland=schaatsen=Thialf.” Waarom moet er een nieuw schaatscentrum komen? De huidige nationale schaatsaccommodatie Thialf, sinds 1986 het topsportcentrum voor langebaanschaatsers en later ook short- trackers, is niet meer up-to-date. Om de faciliteiten op wereld- niveau te houden, is vernieuwing noodzakelijk, vinden KNSB en NOC*NS F. Had een renovatie van Thialf niet volstaan? Die keus is niet gemaakt, omdat er ook plannen voor een schaatsbaan van internationale allure in Almere en Zoetermeer be- staan. Daarnaast bestond lange tijd politieke onduidelijkheid over steun aan nieuwbouw of renovatie van Thialf. Pas dit jaar heeft de provincie Friesland besloten 50 miljoen euro te reserveren. De schaatsbond en NOC*NSF besloten ook Almere (Icedome) en Zoe- termeer (Transportium) een kans te geven. Een beoordelingcom- missie, met vertegenwoordigers van KNSB en NOC*NSF, is ge- vraagd met een advies te komen. Dat advies, dat volgende week of- ficieel wordt bekendgemaakt, is uitgelekt. Heerenveen en Zoeter- meer hebben een week de tijd in beroep te gaan. Later deze maand beslist de KNSB definitief. Is het prestigieuze plan in alle steden financieel haalbaar? Dat is de grote vraag. In Friesland ligt 50 miljoen klaar, maar de plannen in Almere en Zoetermeer zijn gebaseerd op private investe- ringen. De woordvoerder van de gemeente Almere zegt: „De ge- meente is op geen enkele manier financieel betrokken bij het plan voor de Icedome. Wij leveren alleen de grond in stadsdeel Almere Poort. Daar zou het stadion verrijzen naast het Topsportcentrum, waar onder meer basketbal en tafeltennis wordt gespeeld. Ooit wa- ren er plannen om daar het stadion van de voetballers van Omni- world neer te zetten.” Is de keus voor Almere geen nederlaag voor Friesland? Het is een afgang voor de schaatsprovincie bij uitstek. Schaats- liefhebbers geven politici de schuld. Zij hopen dat het advies een wake-upcall is en Heerenveen alsnog actie onderneemt om de nati- onale schaatshal voor Friesland te behouden. Overigens wordt Thi- alf sowieso vernieuwd en verbouwd, zo maakte de Friese commissa- ris der Koning John Jorritsma gisteren bekend, of het nu de top- sportstatus verliest of niet. HENK STOUWDAM Globale invulling van het circa 57.000 m2 grote ijssportcentrum NRC 220513 / YP / Bron: Economisch Offensief Almere Wedstrijd, evenementen en recreatiebaan Topsportbaan Inline skatebaan 400m 30 x 60m 30 x 60m 200m 400m Topsportbaan Fitness Techniek Turnhal Horeca Kleedruimte Winkels Kinderopvang Spelen meer dan veertigduizend agenten en mi- litairen zullen patrouilleren. Ter vergelijking: in Vancouver beveiligden circa 16.000 agenten, militairen en privébewakers de Winterspelen van 2010. En dan is er nog de FSO, die islamiti- sche gasten in hotel Rivièra in de gaten houdt. Hoofdagent Bobin wordt weer gebeld. Hij kijkt teleurgesteld. Er kan geen woordvoerder van de FSB naar het café komen om de actuele stand van zaken te geven. „De vertegenwoordi- ger voor buitenlandse pers moet iemand zijn die minstens twee buitenlandse talen en uw cultuur kent”, heeft Bobin net te horen gekre- gen. „En die beginnen pas op 1 juni.” De dag dat de beveiligingsmaatregelen in Sotsji verder zullen worden aangescherpt. We zwijgen. De thee is op. „Mag ik uw achter- naam weten?” vraag ik Aleksandr. Hij heeft die van mij immers ook gekregen. „Die kan ik niet geven”, zegt hij glimlachend. „De rekening graag”, vraag ik de uitbaatster. „240 roebel”, zegt ze. Bobin kijkt haar aan. „Laat maar”, zegt ze. Ik mag niet betalen voor de thee. En Bobin en Aleksandr doen het ook niet.