vloeken

Transcript

1. Russisch vloeken kan 1.250 euro kosten Door onze correspondent Thalia Verkade Moskou. Wederom is er in Rusland een wet in de maak die de liberalen in het land tot ongeloof brengt. Er wordt een verbod op het gebruik van „ongecensureerd gescheld”, ofwel vloekwoorden, afgekondigd over de wereld van media, film, boeken en theater. Op onbetamelijke taal in pu- blicaties en producties voor breed publiek komt een boete die kan oplo- pen tot 1.250 euro. De indieners van de wet, die al in eerste lezing door het parlement is, zeggen het algemeen beschaafd Rus- sisch te willen beschermen. Svetlana Reiter is een Russische journalist die veel scheldwoorden in haar stukken gebruikt: in citaten. Ook dat zal niet meer mogen. Maar wat als politieagenten een arrestant in Kazan verkrachten met een cham- pagnefles? Reiter: „De dokter die de man behandelde zei, toen hem een diagnose werd gevraagd: „Welke dia- gnose? Neuk je moeder (de zwaarste krachtterm, red.). Hij is aan het ster- ven!” Zelfs dokters vloeken hun woe- de eruit. Volgens Reiter kun je een dergelijke wet alleen aannemen als alles goed gaat in een land. Reiter (40) schrijft momenteel vooral over de zogenoemde ‘Moeras- zaak’: ze volgt de demonstranten die zijn gearresteerd bij de uit de hand gelopen demonstratie in mei vorig jaar. Elf zitten er nog altijd in voorar- rest. „Dit onderwerp is niet iets als mode of film. Ik wil met kleuren en met echte taal schrijven. Dit is een si- tuatie, en in het algemeen een tijd, waarin mensen veel vloekwoorden gebruiken.” Wat te denken van nationalisti- sche, racistische demonstranten die op hun bijeenkomsten roepen: ‘Neuk die Kaukasiër, neuk ’m.’ „Mag die werkelijkheid straks niet meer worden opgeschreven?” Sterretjes op de plek van de scheld- woorden zullen waarschijnlijk niet worden toegestaan. „Want dan kan iemand zich voorstellen dat er op de plek van dat sterretje iets veel ergers staat, is de redenering”, aldus Reiter. Het orgaan dat toegang houdt op de vorig jaar ingevoerde wet ter be- scherming van kinderen zal ook deze wet gaan handhaven. Bij twijfel volgt een ‘expertbeoordeling’. Russisch vloeken is een kunst apart. De bekwaamste sprekers van het mat (schuttingtaal) kunnen elk woord tot een vloekwoord maken en toch worden verstaan. Ze kunnen el- ke smurf smurfen, en toch worden gesmurfd: maar dan prikkelender, schuiner en met ontelbaar veel varia- ties op en neologismes van, excusez les Vloeken in het Russisch is een kunst apart, waaraan het parlement nu in de media een einde wil maken. Maar hoe beschrijf je dan de harde Russische werkelijkheid? mots, kut, lul, hoer en neuken. Reiter vloekt zelf ook heel wat af, op Twitter. Mensen die haar vijandig benaderen stuurt ze creatieve, zeer grove verwensingen ten antwoord. Het reflecteert het leven in Rusland, vindt ze. Het verbod op vloeken noemt ze huichelarij, „een Potem- kindorp”. Reiter schuwt zelfs een vergelij- king met de Stalintijd niet langer, waarin de harde waarheid in schril contrast stond met die van de propa- ganda. „Dezelfde mensen die zich nu ineens bezorgd tonen over de zuiver- heid van de taal hebben net een wet ingevoerd die Amerikanen verbiedt Russische wezen te adopteren. En nog wel meer wetten die om te huilen zijn. Het doet me ook denken aan toen een Russin in een live videover- binding in 1986 tegen een Ameri- kaanse vrouw zei: in de USSR bestaat er geen seks.” Volgens de indieners gaat de vloekwet niet in tegen vrijheid van expressie en andere mensenrechten „omdat de staat het recht heeft de volksgezondheid en de algemene normen en waarden te beschermen”. Mat: kort en krachtig In meer ongeletterd mat – de Russische vloektaal – klinkt om de paar woorden de term ‘teef ’. Creatiever mat is poë- tischer. Een sovjetkreet van verbazing was: „Sikkel langs m’n kloten”. „Met je pik tegen een boomstam tikken zodat de peren naar beneden vallen”, is nu een kreet die met regelmaat wordt geuit. In het Russisch kost dit drie woorden. Het be- tekent: iets nutteloos doen. „Hoerig paardenvlees”, kun je roepen als je ontevreden over iets bent. Een webdesigner schreef het per ongeluk in het chatvenster aan zijn opdracht- gever, die hij net tutoyeerde. De uitdrukking wordt sindsdien gebruikt voor deze vorm van miscommunicatie op het web. En in twee woorden kun je iets zeggen dat voelt als: „H o e re n - koekoeksjongen die op Poetin stemmen.” ‘Vloeken verbieden kan pas als het goed gaat met het land’