Arredor de si (Otero Pedrayo)

Tres fragmentos, tres momentos, da obra onde se ve a evolución do protagonista Adrián Solovio

Transcript

1. Anoitecendo o segundo día, chegóu Adrián da estación. Viña máis fraco, desfeito da viaxe. A nai, refuxiándose no seu peito, choróu por fin bágoas consoadoras. Fuxía a derradeira inquietude da faciana do doente e a súa man acariñaba a testa do sobriño axionllado. Na noite ficaron soilos. Entón o doente falóulle ao Adrián: —Meu fillo, vai ao despacho e descolga aquel mapa grande... Quero velo denantes de morrer..! O sobriño coa axuda do señor Pascual trouxo á alcoba o mapa de Fontán. Pendurárono da parede. Os ollos do enfermo reviviron. A man figuraba sinalar horizontes. Unha pura alegría animaba a faciana murchiña e branca. Adrián cunha vela na man ía alumeando os lugares que o vello dicía con voz lonxana: Corme, Laxe, Camariñas, Niñóns... Adrián non sabía sempre atopar os sitios. O enfermo f alaba: —"Non, á dereita, á esquerda, un pouco ao norte". A vela alumeóu longamente un nome e o sitio de Compostela. Adrián lía nomes de montes, de ríos, de pobiños, de ermidas. A luz ía seguindo os trazados dos camiños. Naqueles instantes extraños e fondos figuraban lucir no mapa agras marelas de centeo, ermos vestidos de flores de toxo e de piorno, serras penedo.sas, campanarios barrocos, xente que vai polos sendeiros aos muiños e as feiras, verdeceres de camposantos, fuxir de augas, praias douradas, galgar de ondas nos cons, velas que saían ronselando a mar, orballeiras sobre os arboredos mestos, rúas de vellas cidades, soedades de esquencidos mosteiros. Adrián sentíase conmovido hastra o máis fondo do seu ser. Tremándolle a man foi alumeado todo o camino de Santiago, a terra de Ourense, as dúas .aldeíñas xemelas do val onda eles estaban, parou un instante como un cirio funeral no nome do pobiño no que morría D. Bernaldo e logo foi recorrendo todo o dibuxo das fronteiras e costas da Galicia. Don Bernaldo xa non falaba. Sorría. Grosas bágoas queimaban as fazulas do Adrián. Tivo que saír á sala e liberar os seus saloucos na fiestra, cara á noite. Logo, atendendo os signos do doente púxolle o crucifixo nas mans. Xa non o afastaba dos beizos, Chegaba doña María co abade. Un feble suspirar fuxía axiña do leito. O crego marmulaba oracións de agunía. Un rumor como o da derradeira auga dunha fonte que se enxoita. Don Bernardo morría docemente, e unha negra sombra corría sobre o mapa de Galicia. (páxs.110-112). ----------------- En Santiago, Adrián sempre se coidaba na Europa e máis galego que nunca. A sensación do Estado español estaba para el ausente da cidade. Libertade das prazas sin tendas nin quioscos, libertade e cosmopolitismo do capitel románico feito para o pobo e traballado en linguaxe que adoita o falar de cada patria. Compostela non merece o seu ditado de apostólica, soilo pola reliquia do Apóstol, sinón por un apostolado universal de cidade franca. Adrián soñaba que nas cátedras e nos pulpitos volverá a sonar a voz de todos os mestres do mundo, e denantes que outra, as voces galegas que xermolaban escuramente na Galicia. Eles ceibarían o esprito da Terra. Adrián, nun ditoso estado de posesión de sí, consideraba sin xenreira as outras terras ibéricas, mandaba un saúdo ao pequeño lugar bur-galés onde coñecera a ermida de Nosa Señora das Labercas, e a tráxica paixón de Toledo. De igoal a igoal, Adrián pensaba ser o tipo dunha xeneración, e con optimismo coidaba que no mesmo inverno outros galegos, todos os ben intencioados, todos os que pensaran con lealtade, chegarían á súa liberación que era a liberación da Galicia en ben da Europa, do Mundo e do Espirito Inmorredoiro. Eiquí remata o primeiro, longo e tráxico estadio do vivir de Adrián Solovio. A súa vida dende agora identifícase coa vida da Galicia; xa non é novela, nin experiencia psicolóxica. Xa é historia. Pois a Galicia tamén comenza a ser outravolta historia desque adeprendéu os caminos para atopar a súa conciencia e deixóu de andar, como unha cega, arredor de sí. . (Páxs.184,185 Ourense, xaneiro do 1930. A Galicia lonxana. A Provincia. Verba fea guedelluda. Adrián sentíase máis novo e máis vello. Ficaba lonxe a verde soedade da aldea. Non a entendía. Non a entendería nunca. Algunha vez quixo vivir nela co esprito posto na Europa. Libros. Revistas. Fóra, indiferente a toda novidade do artigo ou do libro, debruzábase un longo solpor de outoniza tristura e prisión das mañás molladas. Tiña medo na aldea: ao misterio da campía e a deixar valeirarse un vivir disposto para outra cousa. Adrián pisando os alfaltos, un pouco mareado polo trafego da xente trataba de se asegurar nun plan. Axiña viría a primavera. Libros novos. Relacións. Todo co gallo dunhas cátedras (páxs. 113-114) Arredor de si