Bertso-sorkuntza automatikoa: posible ote?

Bertso-sorkuntza automatikoa: posible ote?

Hitzaldia UEU-n. Dakiguna erakutsiko dizugu hitzaldi-sortaren parte.

2a2707abeffc7d8abb8487969c78eaf6?s=128

Manex Agirrezabal

November 27, 2014
Tweet

Transcript

  1. BERTSO-SORKUNTZA AUTOMATIKOA: POSIBLE OTE? Manex Agirrezabal Euskal Herriko Unibertsitatea manex.agirrezabal@gmail.com

    2014ko azaroaren 27a
  2. Eskerrak • Udako Euskal Unibertsitatea • Euskal Herriko Unibertsitatea •

    IXA taldea • Euskal Herriko Bertsozale Elkartea
  3. Informatikan ingeniaritza (EHU) (2006-2011) Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua Unibertsitate Masterra

    (2011-2012) EHUn doktorego ikaslea Nire helburua: Ordenagailuari bertsoak sortaraztea
  4.  2012ko bertso saioa  Azken urteotako kontu pare bat

     Eta munduan, zer?  Eta EHn zer?  Nola sortu bertsoa? AURKEZPENAREN ESKEMA
  5.  2012ko bertso saioa  Azken urteotako kontu pare bat

     Eta munduan, zer?  Eta EHn zer?  Nola sortu bertsoa? AURKEZPENAREN ESKEMA
  6. 2012ko bertso saioa

  7. 2012ko bertso saioa 2012an Gipuzkoako Campusean 6 bertsolari (4 gizaki

    + 2 robot) 4 ariketa burutu zituzten robotek
  8. 2012ko bertso saioa Lau ariketak: 1.- Bertso klasikoa kantatu 2.-

    Oinak emanda (puntuak konbinatu) 3.- Gaia emanda (bertsoa bilatu) 4.- Bertsoa gai librean (surrealista) Youtube
  9. 2012ko bertso saioa Bertso surrealista: merezi zu begiak nun duda

    guztia hara adi da hutsa hemen trazeria gorputza bion baina inkontzientzia duen saiatu zure bi protestaldia Siuc03 makina, 2014-11-25
  10. Gure helburua Bertso metriko soilak sortu beharrean, edukiz ere bertso

    egokiak sortu
  11.  2012ko bertso saioa  Azken urteotako kontu pare bat

     Eta munduan, zer?  Eta EHn zer?  Nola sortu bertsoa? AURKEZPENAREN ESKEMA
  12. Azken urteotako kontuak Zer izan dugu azken urteotan? Literaturan... Hizkuntzaren

    prozesamenduan...
  13. Literaturan... Stanislaw Lem (1921-2006) Cyberyada (1965) - Bi roboten inguruko

    ipuin laburrak - Trurl's electronic bard - Robot poeta
  14. Literaturan... Stanley Kubrick & Arthur C. Clarke 2001: A Space

    Odyssey (1951-1968) - HAL 9000 - Hitz egin, entzun, ulertu, artea ulertu, sentitu, iritzia eman, matxinatu
  15. Hizkuntzaren prozesamenduan... Turing-en testa (1950) Makinak sortutakoa gizakiak sortu dezakenaren

    parekoa den ala ez egiaztatzeko testa
  16. Hizkuntzaren prozesamenduan... ELIZA (1966) Ezagunena Doctor psikoterapeuta - I'm looking

    for a weird example of the system ELIZA - Do you enjoy looking for a weird example of the system ELIZA?
  17. Hizkuntzaren prozesamenduan... Watson (2006-2011+) 2011n Jeopardy programan irabazle Youtube

  18.  2012ko bertso saioa  Azken urteotako kontu pare bat

     Eta munduan, zer?  Eta EHn zer?  Nola sortu bertsoa? AURKEZPENAREN ESKEMA
  19. Eta munduan, zer? Ez naiz bakarra!!! :-) Bada poesia/ipuinak sortzen

    dituenik Bada umorea sortzen duenik Bada kantuarekin lan egiten duenik
  20. Eta munduan, zer? Literatura-sorkuntza...

  21. Poesia eta literatura... Pablo Gervás (UCM) Wasp (2000) Xake partida

    (2014) Dragoi eta Printzeak (2014)
  22. Poesia... Wasp A ti unidos sin saber El destino se

    encaprichó En más de ti no me dejes De vueltas miedos y temores
  23. Literatura... Dragoi eta printzesak El rey Felipe está preparado. La

    princesa Laura despierta. La princesa sale del castillo. El dragón Draco emprende el vuelo en busca de alguna princesa desprotegida. La princesa Laura ha sido secuestrada. El rey intenta pedir rescate para la princesa Laura. El caballero Rafael entra en escena. El rey intenta pedir rescate para la princesa Laura. El caballero Rafael busca al dragón Draco. El dragón Draco ha muerto en batalla. La princesa Laura fue liberada. El rey entrega 50 monedas al caballero Rafael. La princesa llega al castillo con el caballero Rafael. La princesa Laura pone fin a su aventura.
  24. Poesia... Hugo R. G. Oliveira PoeTryMe (2009) PoeTryMe gazteleraz (2014)

  25. Poesia... PoeTryMe gazteleraz (2014) sordos a las estimas y afectas

    en el dulce amor ejercitados en los presentes trabajos y cuidados hinchen de tristes desgracias el viento
  26. Poesia... Ruli Manurung Poemak ebaluatzeko hiru irizpide: esanahia, gramatikaltasuna eta

    poetikotasuna
  27. Eta munduan, zer? Umorea...

  28. Umorea...

  29. Umorea... HahaCronym! FBI = Federal Bureau of Investigation Fantastic Bureau

    of Intimidation PDA = Personal Digital Assistant Penitential Demoniacal Assistant ITS = Intelligent Tutoring Systems Impertinent Tutoring Systems
  30. Eta munduan, zer? Ordenagailua kantuan jarriko dugu orain!

  31. Kantuan Pavarobotti

  32.  2012ko Bertso saioa  Azken urteotako kontu pare bat

     Eta munduan, zer?  Eta EHn zer?  Nola sortu bertsoa? AURKEZPENAREN ESKEMA
  33. Eta EHn zer? IXA taldea

  34. Eta EHn zer? • Xuxen • Matxin • Euskal WordNet

    • Euskal Aditzen Lexikoia • Bertsotarako Arbel Digitala • SegaPoto
  35. WordNet

  36. Euskal Aditzen Lexikoia agindu Mikelek Mireni zerbait agindu zion NORK

    NORI ZER
  37. BertsolariXa

  38. Bertsotarako Arbel Digitala www.bertso-eskolak.com

  39. SegaPoto

  40.  2012ko Bertso saioa  Azken urteotako kontu pare bat

     Eta munduan, zer?  Eta EHn zer?  Nola sortu bertsoa? AURKEZPENAREN ESKEMA
  41. Nola sortu bertsoa? Eta guzti honekin? Zer egin dezakegu?

  42. 1. esperimentua Ideia!

  43. 1. esperimentua Ideia! Bertsoak analizatu eta kategoria morfologikoak berdin mantenduta,

    puntu berriak sortu.
  44. 1. esperimentua Ideia! Bertsoak analizatu eta kategoria morfologikoak berdin mantenduta,

    puntu berriak sortu Berriro nere kontura aberastu kasinoa ADB IOR_GEN IZE_ALA ADI IZE_ABS
  45. 1. esperimentua Ideia! Bertsoak analizatu eta kategoria morfologikoak berdin mantenduta,

    puntu berriak sortu Berriro nere kontura aberastu kasinoa ADB IOR_GEN IZE_ALA ADI IZE_ABS Bertan nire batera izan tanto
  46. 1. esperimentua Emaitza onik bazegoen, baina! Belodromoarentzat zenbat laudorio Sorginentzat

    hiru esker
  47. 2. esperimentua Aditzek arazoak ematen dituzte...

  48. 2. esperimentua Aditzek arazoak ematen dituzte... Ideia!

  49. 2. esperimentua Aditzek arazoak ematen dituzte... Ideia! Ez aldatu aditzak!!!

  50. 2. esperimentua Aditzek arazoak ematen dituzte... Ideia! Ez aldatu aditzak!!!

    Nahiz administrazioan erantzungo duten zera LOT IZE_INE ADI ADL IZE_ABS
  51. 2. esperimentua Aditzek arazoak ematen dituzte... Ideia! Ez aldatu aditzak!!!

    Nahiz administrazioan erantzungo duten zera LOT IZE_INE ADI ADL IZE_ABS Nahiz Bueltan erantzungo duten atzamarra
  52. 2. esperimentua Honetan ere emaitza onik bazegoen! Euskaldunok izan dugu

    borrokalarien fama Freskura izan dugu bizilagunen duintasuna
  53. 3. esperimentua Oraindik arazoak daude...

  54. 3. esperimentua Oraindik arazoak daude... Ideia!

  55. 3. esperimentua Oraindik arazoak daude... Ideia! Hitzak aldatzerakoan semantikoki erlazionatutako

    hitzekin aldatu: sinonimoak, antonimoak, hiperonimoak, hiponimoak, ...
  56. 3. esperimentua Oraindik arazoak daude... Ideia! Hitzak aldatzerakoan semantikoki erlazionatutako

    hitzekin aldatu: sinonimoak, antonimoak, hiperonimoak, hiponimoak, ... Lotsagabekeria zuregan nagusi IZE_ABS IOR IZE_ABS
  57. 3. esperimentua Oraindik arazoak daude... Ideia! Hitzak aldatzerakoan semantikoki erlazionatutako

    hitzekin aldatu: sinonimoak, antonimoak, hiperonimoak, hiponimoak, ... Lotsagabekeria zuregan nagusi IZE_ABS IOR IZE_ABS Lasaitasuna zuregan gazte
  58. Esperimentuen emaitzak Lehen esperimentuko puntuak: % 3 “onak” Bigarren esperimentuko

    puntuak: % ~35 “onak” Hirugarren esperimentuko puntuak: % 75 “onak”
  59. Egitura Sorkuntza automatikoa egiteko, Building Natural Language Generation Systems izeneko

    liburuan aurkeztutako egitura
  60. Egitura Egitura horren arabera Hizkuntzaren Sorkuntzak 5 pauso: 1.- Edukiaren

    zehaztapena 2.- Dokumentuaren egituratzea 3.- Lexikalizazioa 4.- Agregazioa 5.- Aipamenen sorkuntza 6.- Azaleko sorkuntza
  61. Egitura 1.- Edukiaren zehaztapena Aipatuko ditugun hitz edo kontzeptuak zehaztu

    Poxpolu batek pizten badu lehen ditxa gero bota sastraka eta zumitza tximinitikan gora doa bere gisa baina neretzat sua dugu bertsogintza bertsoa balitza su baten baldintza piz dezagun hitza alaituz bizitza hemen su horren bueltan dantzan gabiltza
  62. Egitura 2.- Dokumentuaren egituratzea Bertsoaren egitura narratiboa definitu Puntu bakoitzari

    aditz bat ezarri ...piztu... ...bota... ...joan... ...izan... ...piztu... ...alaitu... ...dantzan_ibili...
  63. Egitura 3.- Lexikalizazioa Puntu bakoitzean hitz espezifikoak ezarri piztu +

    poxpolu + ditxa bota + sastraka bota + zumitza izan + su + bertsogintza piztu + hitza
  64. Egitura 4.- Agregazioa Elkartu daitezkeen esaldiak elkartu bota + sastraka

    + bota + zumitza bota + sastraka eta zumitza
  65. Egitura 5.- Aipamenen sorkuntza Erreferentziak sortu Ametsentzat, sua = bertsogintza

    Ametsentzat = niretzat
  66. Egitura 6.- Azaleko sorkuntza Orain arteko adierazpen abstraktuak esaldi bihurtu

  67. Egitura Poxpolu batek pizten Badu lehen ditxa Gero bota sastraka

    Eta zumitza Tximinitikan gora Doa bere gisa Baina neretzat sua Dugu bertsogintza Bertsoa balitza Su baten baldintza Piz dezagun hitza Alaituz bizitza Hemen su horren bueltan Dantzan gabiltza
  68. Mila esker! :-)

  69. BERTSO-SORKUNTZA AUTOMATIKOA: POSIBLE OTE? Manex Agirrezabal Euskal Herriko Unibertsitatea manex.agirrezabal@gmail.com

    2014ko azaroaren 27a