„pragnienie+przekonanie” („P poszedł do spiżarni po piwo” – czyli: P zapragnął wziąć piwo, a odpowiednie przekonanie, jak to zrobić, sprawiło, że poszedł właśnie do spiżarni): -‐ dane działanie można wyjaśniać poprzez różne racje (jedno działanie może być pod pewnym względem intencjonalne, pod innym – już nie) -‐ nie wymaga odwołania się do regularności przyrodniczych, ale w tej mierze, w jakiej chodzi o racje, jest to typ wyjaśniania zakładającego specyficzne regularności związane z racjonalnością. -‐ można mieć wiele racji do działania i choć działamy na podstawie jednej racji, nie można jej wskazać inaczej, niż poprzez stwierdzenie, że ta racja stanowiła przyczynę naszego działania. -‐ połączenie dwóch zdarzeń: pragnienia+przekonania oraz samego działania: połączenie „racjonalne” (ze wzgl. na obecność racji) i przyczynowe (ze wzgl. na zajście zdarzenia w postaci działania) Racjonalność -‐ sieć postaw, które można przypisać podmiotowi działań (wyjaśnialnych poprzez racje) Actions, Reasons and Causes (1963)
rozumiem idei racji do działania i zastanawiam się czy ktokolwiek ją rozumie. Sama skłaniam się ku poglądowi, że wszystkie takie racje zależą albo od interesu danego podmiotu (w sensie tego, co jest w jego interesie) albo od jego pragnień. ” Reasons for Action and Desires (1972) • „Działanie na podstawie racji jest najbardziej podstawowym sposobem działania istot ludzkich.” Does Moral Subjectivism Rest on a Mistake ? (1995) • „Warto rozpocząć dyskusję na temat racji w ogóle od wskazania następujących nagłówków: (A) racje do działania, które możemy nazwać r a c j a m i praktycznymi, (B) racje przekonań, które możemy nazwać racjami dowodowymi lub demonstratywnymi.” Natural Goodness (2001)
racjonalne posiadamy zdolność działania na podstawie racji (to act for reasons) -‐ racje w swoistym sensie kierują naszym działaniem lub motywują do działania (działamy „w świetle racji”) -‐ odwołanie do racji pozwala wyjaśniać lub uzasadniać dane działania (jako wykonywane na podstawie racji) -‐ racje mogą stanowić grunt dla przekonań, pragnień czy emocji funkcje racji w odniesieniu do działania: • kierowanie • motywowanie • wyjaśnianie • uzasadnianie
Żydów. DLACZEGO? • Hans jest Nazistą, nienawidzi Żydów i chce ich zniszczyć. • Racją, dla której Hans maluje swastyki na domach Żydów jest pragnienie ich zniszczenia; Hans jest przekonany, że jego działania powinny się do tego przyczyniać i dlatego maluje swastyki to, co wyjaśnia dane działanie, nie musi uzasadniać tego działania Racje wyjaśniające ≠ racje uzasadniające dobra racja = racja (uzasadniająca)
kampanię na rzecz praw zwierząt. Tak naprawdę nie obchodzą go prawa zwierząt, ale jest zakochany w Małgosi i jest przekonany, że ją te prawa obchodzą. Ma nadzieję, że wspierając kampanię, zrobi na niej wrażenie, co może przyczynić się do spełnienia jego marzenia, by ją poślubić. Na Małgosi takie rzeczy nie robią jednak wrażenia. • Racja, która wyjaśnia działanie Jasia, nie uzasadnia jego działania? • ALE: wspieranie kampanii na rzecz praw zwierząt jest godne pochwały i mogłoby uzasadniać działania Jasia – racja taka nie odgrywa jednak roli w wyjaśnianiu jego działania to, co może uzasadniać dane działanie, nie musi wyjaśniać tego działania
motywujące: to, ze względu na co dany podmiot wybrał zrobienie tego, co zrobił – WYJAŚNIANIE • Racje normatywne: własności, które przemawiają za podjęciem (resp. przeciw podjęciu) danego działania („mam dobry powód”) – UZASADNIANIE Cf. Bittner – dobre racje: te, które sensownie pasują do naszych planów i doświadczeń
Małgosia decydują czy iść na obiad do restauracji Pekin: Małgosia, jako rację przemawiającą za wizytą w Pekinie (R1) może wskazać fakt, iż w Pekinie serwują znakomite jedzenie, Jaś, jako rację przeciw wizycie w Pekinie (R2) może wskazać fakt, iż w jej pobliżu trudno znaleźć miejsce do parkowania o tej porze dnia. • Ze względu R1 Jaś nie jest skłonny/nie ma motywacji jechać do Pekinu; ze względu na R2 Małgosia jest skłonna/ma motywację odwiedzić Pekin. INTERNALIZM RACJI: racje do działania zawsze wiążą się z odpowiednią motywacją do działania EKSTERNALIZM RACJI: racje do działania nie zawsze wiążą się z odpowiednią motywacją do działania
Z MOTYWACJĄ? • Stephen Darwall: • internalizm istnienia: dany wzgląd jest racją R dla danego podmiotu P wtw, gdy zachodzi odpowiedni fakt motywacyjny M w przypadku P (tj. R motywuje P do działania) • internalizm sądów: dany wzgląd jest racją R dla P wtw, gdy P sądzi, że dysponuje R, gdyż zachodzi M (tj. P sądzi, że R motywuje P do działania)
faktyczne lub potencjalne bycie powodowanym/ poruszanym do działania przez chcenie -‐ faktyczna lub potencjalna postawa motywacyjna (pragnienie, zamiar itp. -‐ stan psychiczny) -‐ 2 sposoby rozumienia racji: -‐ racja oznacza, że ktoś faktycznie jest motywowany do zrobienia czegoś/pragnie coś zrobić -‐ racja oznacza, że w pewnych okolicznościach ktoś mógłby do pewnego stopnia być motywowany do zrobienia czegoś/pragnąć coś zrobić (okoliczności: np. brak fałszywych przekonań – Smith, Joyce, świadomość czynników przygodnych – Darwall, brak usterek w rozumowaniach – Williams, idealna cnota – McDowell)
podmiotu P by zrobić φ, P musi faktycznie posiadać odpowiednie pragnienie, które byłoby zaspokojone przez φ. • Hume’owska teoria motywacji: pragnienia są warunkiem koniecznym motywacji (przekonania nie stanowią warunku wystarczającego dla motywacji) PROBLEM • moralność: niektóre działania są moralnie złe, bez względu na to, jakie są pragnienia tego, kto te działania wykonuje. • roztropność: niektóre działania są wskazane, bez wzgl. na pragnienia
• Debata nt. racji jest pod negatywnym wpływem ambiwalencji obecnej w „przekonaniu” i „pragnieniu” a dotyczącej pojmowania ich albo jako czynność („jestem przekonany, że jest czwartek”) albo jako treść tej czynności („jestem przekonany, że jest czwartek”) • Należy pilnować rozróżnienia na racje motywujące i wyjaśniające; • Moc normatywna racji: dana racja przemawia na rzecz zrobienia czegoś (czyni to słusznym/stosownym) -‐ w przypadku przekonania: dotyczy prawdy; -‐ w przypadku działania: dotyczy jakiegoś dobra
racjami motywującymi (ani jako czynność ani jako treść czynności), przedmiot pragnienia jest celem działania, może więc motywować, ale nie jako racja, lecz jako cel. Samo pragnienie czegoś nie motywuje, lecz oznacza samo bycie motywowanym. • Czym są racje? – przekonaniami prawdziwymi (w sensie treści), które motywują: są rzeczami, co do których jesteśmy przekonani, że są prawdziwe (przekonania fałszywe nie są racjami) • Racje (motywujące) nie są więc stanami mentalnymi
pmakowski
juanmartin2026
cbtlibrary
aokiplayer
arnoknobbe
hiola
yoshimura_datam
eller86
ishii_mit
frievea
matleenalaakso
suisan
iamctodd
palkan
marcelosomers
jcasabona
mraible
shlominoach
tammyeverts
mfonobong
tmiket
garrettdimon
baasie
nikkihalliwell
