UMich), • profesor filozofii w UC Irvine, • specjalizował się w filozofii politycznej autor głośnej książki o Hobbes’ie: Hobbesian Moral and Political Theory oraz koncepcji odstraszania, która zapoczątkowała nowy obszar badań w filozofii praktycznej: Moral Paradoxes of Nuclear Deterrence
wiesz, że nie musisz jej wypić? (albo: czy można zamierzać działanie D, nie dysponując racjami, które uzasadniają D?) • Czy można być racjonalnym dziś, nie popadając w irracjonalność jutro? jaka jest natura zamiarów/intencji?
a nie działanie: dysponujemy racjami, by mieć zamiar, ale nie dysponujemy racjami, by wykonać działanie (wręcz przeciwnie: istnieją racje, by działania nie wykonywać) • w jaki sposób wywołać zamiar działania w obliczu wiedzy, że nie będziemy chcieli podjąć działania? • wymóg dodatkowego wsparcia zamiaru: -‐ złożenie obietnicy komuś -‐ użycie hipnozy -‐ złożenie obietnicy sobie -‐ poszukiwanie zależności indukcyjnej
działania, które opierają się na racjach do działania -‐ nie są rozkazami, które sobie wydajemy, -‐ nie są zwykłymi decyzjami, które podejmujemy zgodnie z własną wolą, • DLATEGO: nie można zamierzać działać, nie dysponując jednocześnie racją do tego działania SKĄD PROBLEM? – „DWÓJMYŚLENIE” (Orwell, 1984) • RACJE NA RZECZ ZAMIARU DZIAŁANIA (WYPICIE TRUCIZNY DA NAM $1M) STOJĄ W KONFLIKCIE Z RACJAMI NA RZECZ DZIAŁANIA (UNIKNIĘCIE WYPICIA TRUCIZNY I CIERPIENIA PRZEZ TO SPOWODOWANEGO) KONFLIKT W OCENIE RACJONALNOŚCI PRAKTYCZNEJ (racjonalność intencji z perspektywy skutków działania vs. racjonalność intencji z perspektywy samego działania)
trucizny to „wystarczająco-‐długo-‐trwająca rzecz wewnętrzna (pragnienie lub zamiar)” – jeśli jesteśmy w stanie takie pragnienie posiadać, oczekując, że będzie dostatecznie długotrwałe, możemy powziąć zamiar wypicia trucizny. dlaczego pragnąć wypicia trucizny? • Pragnienie takie możemy posiadać ze względów instrumentalnych: otrzymanie $1M w zamian za zamiar wypicia trucizny jest swego rodzaju grą z nagrodą • Jeśli dostatecznie dbamy o zwycięstwo, to będziemy mieć odpowiednie pragnienie, a więc – również będziemy mieć zamiar wypicia trucizny. The Toxin Puzzle, in: Rational Commitment and Social Justice: Essays for Gregory Kavka, ed. J.L. Coleman & Ch.W. Morris, Cambridge UP 1998: 84-‐89 czy faktycznie pragnienie wypicia trucizny jest jak troska o wygraną w grze?
• Zamiar wypicia toksyny jest przykładem zamiarów ukierunkowanych na przyszłość (future-‐directed) • zamiary ukierunkowane na przyszłość (=stany planowania): -‐ są pro-‐nastawieniami (postawami aprobaty, pro-‐attitude) z odpowiednim zaangażowaniem, -‐ kontrolują działanie w ten sposób, że ustanawiają je do momentu realizacji (zamiar powzięty utrzymuje się do momentu wykonania działania), -‐ są inercjalne/stabilne (j.w.), -‐ służą jako materiał dla rozumowania praktycznego (rodzą kolejne zamiary na drodze rozumowania); • Zasada zamiar-‐działanie: jeśli jest racjonalne mieć zamiar ukierunkowany na przyszłość, by wykonać dane działanie i działanie to jest wykonane skutecznie poprzez realizację tego zamiaru, to działanie to jest racjonalne. • Historyczna zasada nierefleksyjnej racjonalności: jest racjonalne mieć w t1 dany zamiar działania w t2 , gdy jest racjonalne w t0 powziąć ten zamiar i jest racjonalne nie rewidować go między t1 i t2 .
wypić w środę truciznę (na podstawie silnej racji, którą dziś dysponujesz). • P2: Jeśli postąpisz racjonalnie we wtorek, mając zamiar wypić w środę truciznę i jeśli warunki dla twojego działania w środę będą takie, jakich oczekujesz we wtorek, to postąpisz racjonalnie, nie rewidując w środę swojego zamiaru. • P3: Warunki dla twojego działania w środę są zgodne z twoimi oczekiwaniami z wtorku, więc nie rewidujesz wcześniej powziętego zamiaru. • P4: Zasada zamiar-‐działanie i historyczna zasada nierefleksyjnej racjonalności są poprawne. • W: Postąpisz racjonalnie, intencjonalnie wypijając w środę truciznę. CZY NA PEWNO?
zrobić jutro, zastanawiamy się co zrobić wtedy, a nie jaki mieć teraz zamiar, a więc: w mocy będzie racja doznania cierpienia, a nie racja otrzymania $1M. + • pogląd standardowy na racjonalność instrumentalną: decyzja o podjęciu działania zależy od preferencji w ramach opcji danych w momencie działania. A WIĘC: nawet jeśli wcześniej zamiar wypicia trucizny został powzięty, należy go porzucić ze względu na nasze preferencje w momencie działania. Intention, Plans, and Practical Reason, Harvard UP 1987 Toxin Temptation and the Stability of Intention, in: Coleman & Morris 1998: 59-‐83
głodny człowiek, umieszczony między jedzeniem a piciem musi koniecznie pozostać tam, gdzie tkwi, i zagłodzić się na śmierć”, • Jan Buridan: „gdy dwa działania są oceniane równo, wola nie może wyjść z impasu i wszystko, co może zrobić, to zawiesić sąd, aż nastąpi zmiana okoliczności i słuszny kierunek działania będzie jasny”;
jeżeli przyjmiemy argument z ciągłości (stan, w którym znajduje się osiołek później, jest ciągłą dziedziną jego wcześniejszego stanu), to zawsze istnieją jakieś warunki początkowe, pod którymi osiołek zagłodzi się na śmierć, bez względu na obraną strategię. • ZASADA BURIDANA: nieciągła (tj. pojedyncza/policzalna) decyzja podjęta na podstawie danych, które mają ciągły zakres wartości, nie może być podjęta w ograniczonym wymiarze czasowym http://research.microsoft.com/en-‐us/um/people/lamport/pubs/buridan.pdf
osiołka Buridana są typowe dla istot stojących przed wyborami, jednak potrafimy podejmować odpowiednie decyzje ze względu na nasze kompetencje zamiarów i decyzji (jesteśmy istotami planującymi) Płodność działalności planowanej, EPQ
tego, co dają (albo niczego) • Thomas Hobson (1544–1631), właściciel stadniny w Cambridge, z której wypożyczał konie studentom. By zachować rotację 40 koni (studenci wybierali najlepsze do objeżdżania), pozostawiał do wyboru konia najbardziej wypoczętego, którego ustawiał przy wejściu do stajni. • Pierwsze źródło pisane: Samuel Fisher The Rustick's Alarm to the Rabbies (za: OED)
MOCY: samo-‐utwierdzająca się zdolność praktyczna, której ćwiczenie wyjaśnia przyczynowo naszą zdolność do tego, by obstawać przy danym postanowieniu • klasyczne (internalistyczne) modele wyjaśniania działania (pragnienie +przekonanie lub pragnienie+przekonanie+intencja) nie wystarczają, by wyjaśnić wszystkie aspekty działania: ―SILNA WOLA MOCY: umożliwia pozostanie przy obranym postanowieniu nawet w przypadku silnych pragnień ―SŁABA WOLA MOCY: pozwala porzucić to, co się postanowiło nawet w przypadku słabych pragnień.
Oxford 2009, s. 120 • ćwiczenie siły woli to wysiłek psychiczny: utrzymywanie postanowień, wysiłek odrzucania możliwości rewidowania decyzji • wola mocy potrzebna jest z reguły tam, gdzie dane działanie, w którym się ćwiczymy, ma wejść w nawyk (ma być automatyczne), np. wstawanie o 7 rano, by biegać, odmawianie sobie papierosa (w rzucaniu palenia): automatyzm działań jest granicą dla woli mocy. • utrzymywanie postanowień: między rewidowaniem decyzji a niemyśleniem o alternatywnych możliwościach (z możliwym okazjonalnym powtarzaniem postanowienia po zastanowieniu).
W. Mischela: jeśli zadzwonisz dzwoneczkiem, dostaniesz ciastko, które leży przed tobą, jeśli poczekasz, aż przyjdzie dorosły, dostaniesz dwa ciastka. Zdolność do utrzymania decyzji (+techniki wspomagające) przy okazjonalnym potwierdzaniu postanowienia From Good Intentions to Willpower, in P. Gollwitzer & J. Bargh (eds), The Psychology of Action, New York 1996, s. 202.
skutku odwrotnego, niż zamierzony • EKSPERYMENT MISCHELA wyjaśnia, dlaczego rozpraszanie się i „techniki pomocnicze” pozwalają na osiągnięcie celu. • Alex Lickerman: wytrwałość, unikanie pokusy zdobywa się na podstawie koncentracji na innej czynności (np. alternatywnej przyjemności) -‐ zasada stosowana np. w praktyce leczenia uzależnień The Undefeated Mind: On the Science of Constructing an Indestructible Self (2012) • Ibrahim Senay: CZY TO ZROBIĘ? zamiast: ZROBIĘ TO mówienie do siebie w trybie pytającym zamiast stwierdzanie tego, co nastąpi, jest efektywniejsze http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=the-‐willpower-‐paradox
PSYCHOLOGICZNEGO ZBYTNIE UKIERUNKOWANIE W DZIAŁANIU NA PRZYJEMNOŚĆ UNIEMOŻLIWIA JEJ OSIĄGNIĘCIE • J.S. Mill: podobna reguła obowiązuje w etyce utylitarystycznej: by osiągnąć własne szczęście, należy skoncentrować się innych celach
pmakowski
ytapples613
matleenalaakso
uranoken
frievea
signer
naoji_taniguchi_ksk_0827
akiraasano
coderdojojapan
ainischool
ichiroc
jdbedics
katiecoart
rkaga
morganepeng
popppiees
inesmontani
tammyeverts
katarinadahlin
tapps
eileencodes
davidcarrasco
paigeccino
bethany
