Ethiek klas 4

Transcript

1. Eerste kwartaal: hoofdstuk 2
2. Ethiek Ethiek bestudeert de moraal Wat is goed? Wat moet ik doen?
3. Descriptieve ethiek Welk moreel gedrag vertonen mensen? (beschrijvend) Prescriptieve ethiek Welk moreel gedrag zouden mensen moeten vertonen? (voorschrijvend, normatief) Wat is goed? Wat moet ik doen?
4. Morele dilemma’s Wat moet ik doen?
5. Het op hol geslagen treintje (‘trolley probleem’)
6. Welke feiten zijn van belang bij het bepalen of je de hendel over moet halen? Maakt het bijvoorbeeld wat uit als de vier slachtoffers hoogbejaard zijn en het ene slachtoffer een kind? Waarom zijn deze feiten van belang? Welke vooronderstellingen liggen aan dit oordeel ten grondslag?
7. Het op hol geslagen treintje (‘trolley probleem’)
8. Wat zijn de verschillen tussen de twee situaties? Zijn deze verschillen van belang voor het bepalen van je oordeel? Waarom (niet)?
9. De Afghaanse geitenhoeders
10. De Afghaanse geitenhoeders Resultaat: 19 Amerikaanse doden
11. Het proces tegen Adolf Eichmann (1961)
12. Hannah Arendt (1906-1975) ‘De banaliteit van het kwaad’
13. Experiment van Milgram (1963) 30 knoppen 15 t/m 450 volt
14. De resultaten 65% gaat door tot 450 volt!
15. Wat moet ik doen?
16. Welke waarden zijn voor jou van belang?
17. Wat maakt iemand tot een goed mens?
18. Zijn er normen waar je je niet aan zou houden als er niemand was om je te bestraffen?
19. Is er een hoogste intrinsieke waarde? Instrumentele waarden vs. intrinsieke waarden
20. Hedonisme Geluk bereik je door het nastreven van genot 
 en het vermijden van pijn
21. Kun je een concreet voorbeeld bedenken van iets dat je niet uit eigenbelang hebt gedaan?
22. Zijn er situaties waarin je je eigen geluk zou ‘opofferen’ voor een andere waarde of een ideaal?
23. Doet de mens uiteindelijk alles uit eigenbelang?
24. Friedrich Nietzsche (1844-1900) Hoe komen we eigenlijk aan de moraal? Wat hebben we eraan? Waarom is het ontstaan?
25. Herenmoraal vs. slavenmoraal
26. Friedrich Nietzsche (1844-1900) “Het medelijden is een zwakheid”
27. Friedrich Nietzsche (1844-1900) “God is dood”
28. “Als je God uit de maatschappij weghaalt, weet je wat je dan krijgt?” Kun je moreel zijn zonder religie? Zo ja, waar is deze moraal dan op gebaseerd?
30. Jeremy Bentham (1748–1832) –Van Latijn utilitas: nut –“De grootste hoeveelheid geluk voor de grootste hoeveelheid mensen” –Hedonistische calculus Utilitarisme
31. Hoe verdeel je een taart volgens de hedonistische calculus?
32. Het geval Sam
33. Is vermaak het hoogste goed?
34. John Stuart Mill (1806–1873)
35. Moet je rekening houden met kwaliteit?
36. Het geval van de redder
37. –Gevolgenethiek (o.a. utilitarisme) –Een goede handeling is een handeling die een goed resultaat heeft –“Het doel heiligt de middelen” –Beginselethiek (o.a. plichtethiek) –Een goede handeling is een handeling die op de juiste principes is gebaseerd Ethische stromingen
38. Immanuel Kant (1724–1804)
39. Plichtethiek –Het gaat om de beweegredenen, om de ‘goede wil’, niet om de gevolgen –Hypothetische imperatief: Als je X wilt bereiken, moet je Y doen (instrumenteel, gericht op een bepaald doel X) –Categorische imperatief: ‘handeling is noodzakelijk in een wil die met de rede overeenstemt’ (intrinsiek, universeel)
40. Principes gelden ook als er niemand is om je te bestraffen
41. Categorische imperatief (1e formulering) “Handel alleen volgens die stelregel waarvan je redelijkerwijs zou willen dat het een algemene wet wordt”
42. Waarom zou je niet door rood licht moeten rijden? –Handelingsutilisme: Als ik me niet aan verkeersregels hou, kan ik een ongeluk krijgen of veroorzaken –Categorische imperatief: Het is logisch tegenstrijdig dat niemand zich meer aan verkeersregels houdt, want dan zouden het geen regels meer zijn
43. –Handelingsutilisme: Als ik niet eerlijk ben krijg ik een slechte naam en raak ik klanten kwijt –Categorische imperatief: Het is logisch tegenstrijdig als iedereen van elkaar steelt, want dan zou er geen eigendom meer zijn Waarom zou je als bakker eerlijk moeten zijn?
44. Categorische imperatief (2e formulering) “Je moet een mens altijd als doel op zich behandelen en nooit als een middel”
45. Mensen hebben een intrinsieke waarde Instrumentele waarden vs. intrinsieke waarden
46. Het geval Sam
47. Is martellen toegestaan als je daarmee een hele stad kunt redden?
48. Mag je liegen tegen een moordenaar?
49. Etnocentrisme vs. cultuurrelativisme
50. Universalisme
52. De naturalistische drogreden “Dit gedrag is natuurlijk en daarom is het ook moreel aanvaardbaar” of “Dat gedrag is onnatuurlijk en het is dus moreel verwerpelijk”
53. Wat moet ik doen? vs. Hoe moet ik leven? Deugdethiek
54. Aristoteles (384–322 v. Chr.)
55. essentie, ‘dat wat iets maakt tot wat het is’ teleologisch wereldbeeld (telos = doel, bestemming)
56. Doel van het leven is eudaimonia, 
 het ‘vervolmaakte leven’, 
 geluk als ‘gelukt zijn’
57. de mens is een zoön politikon, een ‘gemeenschapsdier’
58. Een deugd is een stabiele karaktereigenschap die je zult moeten ontwikkelen
59. Een deugd is de kunst ‘het juiste midden’ aan te houden Lafheid ▶ Dapperheid ◀ Overmoed Gierigheid ▶ Gulheid ◀ Verkwisting
60. Essentialisme
62. Volgens de kerkvorst manipuleren homo’s de rol die God hun heeft gegeven en vernietigen ze daarmee ‘de essentie van het menselijk wezen’. [...] “Mensen bestrijden de gedachte dat ze een aard hebben, hun gegeven door hun lichamelijke identiteit, die als een onderscheidend element van de mens dient. Maar zij ontkennen die natuur en besluiten voor zichzelf dat die niet iets is die hun gegeven is, maar dat zij die voor zichzelf maken”, zei de paus.
63. Jean-Paul Sartre (1905–1980)
64. “de menselijke existentie gaat aan zijn essentie vooraf”
65. Existentialisme
66. “de mens is veroordeeld tot vrijheid”
67. Een mens heeft altijd een keuze
68. “Ik ben nu eenmaal zo-en-zo en ik kan niet anders zijn dan wat ik ben.” is kwade trouw