Share
Embed
Transcript
72 slides
-
Eigenschappen De verbranding De binnenleiding voor aardgas De huishoudelijke aardgastoestellen
Veiligheid Aardgasbinneninstallaties -
3 Aardgas is een natuurlijk product ontstaan uit
de vergassing van organische resten in diepere aardlagen de samenstelling en dus ook de eigenschappen variëren in functie van de herkomst Eigenschappen van AARDGAS -
Aardgas behoort tot de groep van de koolwaterstoffen Atoom H
Atoom C Molecule CH 4 Methaan-molecule = voornaamste bestanddeel van aardgas Eigenschappen van AARDGAS -
5 Andere koolwaterstoffen • Gasvormig : methaan (hoofdbestanddeel van aardgas),
gasvormig ethaan, commercieel propaan en butaan, … • Vloeibaar : benzine, stookolie, … • Vast : bitumen (asfalt), steenkolen, hout… Eigenschappen van AARDGAS -
6 • Aardgas : 0,62 – 0,63 aardgas is
lichter dan lucht • Lucht : 1 • Propaan : 1,54 • Butaan : 1,98 LPG is zwaarder dan lucht Relatieve densiteit = dichtheid ten opzichte van lucht Eigenschappen van AARDGAS -
Gevolgen van de densiteit 1 m³ Aardgas 10 m³ 10%naar
0% seconden Evacuatie door natuurlijke verluchting 10 m³ Butaan propaan 1 m³ minuten uren GEEN evacuatie door natuurlijke verluchting, evacuatie op laagste punt noodzakelijk voorzien in een aangepaste en permanente verluchting Eigenschappen van AARDGAS -
8 Aardgas is diffuus in lucht Aardgas mengt zich gemakkelijk
met lucht een gaslek vult de hele ruimte er blijven concentratieverschillen binnen de ruimte – het gas verzamelt zich bovenaan bij het verluchten zal de aardgasconcentratie snel afnemen aandacht voor hoog gelegen ruimten zonder luchtcirculatie vb: onder gebogen gewelf Eigenschappen van AARDGAS -
9 Aardgas bevat geen giftige elementen Niet verwarren met :
Verstikking door gebrek aan ademlucht Vergiftiging door CO (koolmonoxide) dat kan ontstaan bij onvolledige verbranding, door gebrek aan primaire lucht of door vervuiling van de brander Eigenschappen van AARDGAS -
Aardgas wordt waarneembaar gemaakt door toevoeging van reukstof : 100
% gas Mengsel te arm Brandbaar Mengsel Mengsel te rijk 0 % gas LEL 5% UEL 15% Waarneembaarheidsdrempel van aardgas: vanaf 1% gas in lucht THT = tetrahydrothiofeen TBM = tertiair butyl mercaptaan Aardgas is reuk- en kleurloos De grote industriële klanten krijgen niet-geodoriseerd gas. Het distributienet ontvangt geodoriseerd gas Eigenschappen van AARDGAS -
11 Odorisatie = het toevoegen van geurstof Alle klanten op
het distributienet ontvangen geodoriseerd aardgas Eigenschappen van AARDGAS -
12 Elementen nodig voor verbranding van AARDGAS Zuurstof (verbrandingslucht) Ontstekingstemperatuur
(650 °C) Aardgas (brandstof) + warmte CH 4 + 2 O 2 = CO 2 + 2 H 2 O Aardgas is brandbaar Eigenschappen van AARDGAS Voorwaarden voor een goede verbranding • 1ste voorwaarde : correct gas/lucht mengsel • 2de voorwaarde : juiste ontstekingstemperatuur -
100 % aardgas Mengsel te arm Brandbaar Mengsel Mengsel te
rijk 0 % aardgas 5% 15% Ontstekingsgrenzen voor aardgas (bij omgevingstemperatuur van 20°C) EERSTE VOORWAARDE: HOMOGEEN GAS/LUCHT MENGSEL MET DE JUISTE VERHOUDING Eigenschappen van AARDGAS -
14 • WATERSTOF 400°C • BUTAAN 405°C • PROPAAN 450°C
• METHAAN 540°C • L- EN H-AARDGAS 650°C TWEEDE VOORWAARDE JUISTE ONTSTEKINGSTEMPERATUUR Eigenschappen van AARDGAS -
15 Aardgas is explosief Explosie = een zeer snelle verbranding
aardgas mengt zich met lucht vorming explosief mengsel ophoping van het gas-lucht-mengsel in een afgesloten ruimte ontsteking op één punt voortplanting ontsteking in alle richtingen Ontsteking gas-lucht-mengsel Plotse warmtetoename Druktoename EXPLOSIE Eigenschappen van AARDGAS -
17 Samenstelling van een atmosferische brander Spuitstuk Branderkop Venturi Mengkamer
Aanzuigopening voor de primaire lucht Secundaire lucht De verbranding van aardgas -
18 + 1 mn 3 aardgas (CH 4 ) 9,7
mn 3 droge lucht (21% O 2 79% N 2 ) 7,7 m n 3 stikstof (N 2 ) 1 m n 3 CO 2 2 m n 3 waterdamp (H 2 O) + + + warmte VERBRANDINGSPRODUCTEN BIJ DE OPTIMALE VERBRANDING VAN 1 mn 3 H-GAS Volledige verbranding De verbranding van aardgas -
VLAMTYPES BLAUWE VLAM - ATMOSFERISCHE BRANDER SECUNDAIRE LUCHT
PRIMAIRE LUCHT GAS De verbranding van aardgas -
20 SLECHTE VERBRANDING DOOR TEKORT AAN VERBRANDINGSLUCHT SECUNDAIRE
LUCHT GAS STOFAFZETTING TE WEINIG PRIMAIRE LUCHT VLAMTYPES GELE VLAM - ATMOSFERISCHE BRANDER De verbranding van aardgas -
21 1 en 2 zijn vlammenbeelden bij onvolledige verbranding. 3
is het vlammenbeeld bij quasi totale verbranding. 4 is het vlammenbeeld bij volledige verbranding De verbranding van aardgas -
23 Stoppen en doppen In afwachting van het aansluiten van
een toestel: leiding en stopkraan met metalen stop of dop afsluiten – ook bij in gesloten stand verzegelde gasmeter. De binnenleiding voor aardgas -
25 De binnenleiding voor aardgas • BEVESTIGINGSBEUGELS : – aangepast
aan de buitendiameter en het gewicht van de leidingen; – geplaatst ter hoogte van elke afsluitkraan en elke richtingsverandering of T-stuk; – afstand tussen twee bevestigingsbeugels: niet groter dan 1,20 m voor koperen- en 2 m voor stalen buizen; – leidingen elektrisch isoleren van hun ophangmiddelen indien ze van een ander metaal vervaardigd zijn. -
Bij elke doorgang door een wand – mantelbuis in metaal
of synthetisch materiaal. Doorgang vloer: mantelbuis minstens 5 cm laten uitsteken. Ringvormige ruimte tussen leiding en mantelbuis opvullen met niet corrosief plastisch materiaal. Ondergrondse openingen in buitenmuren als doorgang van leidingen: opvullen met niet corrosief plastisch materiaal – GAS- en waterdicht. MANTELBUIS De binnenleiding voor aardgas -
27 De binnenleiding voor aardgas Leidingen mogen nooit dienst doen
als aarding. ELEKTRISCHE CONTINUÏTEIT De leidingen onderling verbinden met de equipotentiaal- verbinding van het gebouw; uitgenomen de elektrisch geïsoleerde of beschermde gedeelten. EQUIPOTENTIAAL- VERBINDING -
De binnenleiding voor aardgas GASSTOPKRAAN: elk toestel moet voorafgegaan van
een stopkraan met koppelstuk stroomopwaarts van de kraan; de stopkraan zo dicht mogelijk bij het toestel plaatsen + bereik- en bedienbaar; tussenbouw-keukenfornuizen en inbouwkookplaten: stopkraan mag in een onder- of naastliggende kast; aardgasinbouwhaarden in bestaande sierschouw: stopkraan eventueel in aanpalende ruimte – aansluiting toestel op stopkraan = RHT -uitvoering + ter hoogte van het aansluitpunt een 2de stopkraan. -
29 De binnenleiding voor aardgas • AANSLUITLEIDING NA DE STOPKRAAN:
- hetzij met materialen uit metaal – koper of staal; - hetzij met behulp van een metalen RHT-slang – zo geplaatst dat ze niet blootgesteld is aan pletting, tractie of een kleinere kromtestraal dan door de fabrikant toegelaten. -
ELASTOMEREN FLEXIBELS Enkel voor verplaatsbare kooktoestellen “ASYMMETRISCH” MODEL – ÈÈN
VAST OPZETSTUK + LOSSE MOER “SYMMETRISCH” MODEL – TWEE LOSSE WARTELMOEREN De binnenleiding voor aardgas -
31 UITWENDIGE BESCHERMING KOPEREN BUIZEN • ingewerkte of in ondervloer
geplaatste koperen leidingen moeten steeds in de fabriek bekleed worden; • daarenboven moet steeds een stalen mechanische bescherming aangebracht worden – minstens 2 mm dik. Uitwendige bescherming van de leidingen BEKLEDING MET SYNTHETISCH MATERIAAL: • stalen leidingen in droge omgeving: roestwerende verf; • verzinkt staal in vochtige omgeving: synthetische bekleding; De binnenleiding voor aardgas -
•Na het openen van de stopkranen van alle aangesloten toestellen:
•binnenleiding beproeven met lucht of inert gas; •op druk van 150 mbar: geen bellen tijdens het afzepen met schuimend product; gestabiliseerde druk behouden op de controlemanometer. •Uitbreiding: zelfde dichtheidscriteria als bij dichtheidsproef. •Dichtheidscriteria: Nieuwe installaties: 0 liter/uur Bestaande installaties: < 6 liter/uur tijdelijk toegestaan door netbeheerder ≥ 6 liter/uur OEG Onmiddellijk Ernstig Gevaar: gasmeter afsluiten en verzegelen Dichtheidsproef De binnenleiding voor aardgas -
De binnenleiding voor aardgas 47.126 kubiek meter en 23 liter
ROLTELWERK BALGENGASMETER – 3 CIJFERS NA DE KOMMA -
36 De huishoudelijke aardgastoestellen Indeling volgens luchttoevoer en afvoer van
de verbrandingsproducten TOESTELLEN TYPE A Toestel dat niet bestemd is om te worden aangesloten op een kanaal voor de afvoer van de verbrandingsgassen tot buiten het gebouw -
Indeling volgens luchttoevoer en afvoer van de verbrandingsproducten TOESTELLEN TYPE
B Toestel dat bestemd is om te worden aangesloten op een kanaal voor de afvoer van de verbrandingsgassen tot buiten het gebouw. De verbrandingslucht wordt rechtstreeks ontnomen uit deze ruimte. De huishoudelijke aardgastoestellen -
38 Indeling volgens luchttoevoer en afvoer van de verbrandingsproducten TOESTELLEN
TYPE C Toestel waarvan de verbrandingskring (luchttoevoer, verbrandingskamer, warmtewisselaar en afvoer van de verbrandingsproducten ) afgesloten is tegenover de opstellingsruimte. De huishoudelijke aardgastoestellen -
Meest bekende huishoudelijke toepassing van atmosferische branders Toestel type A
voorbeeld: KOOKFORNUIS De huishoudelijke aardgastoestellen -
40 Bijvoorbeeld : keukengeiser 5 liter/min Toestel type A voorbeeld:
KEUKENGEISER De huishoudelijke aardgastoestellen -
Bestemd voor onderbroken gebruik Niet voor de voeding van een
stortbad, een bad, een zitbad, zelfs indien het geïnstalleerd is in een badkamer, stortbadruimte of WC Gebruiksvoorwaarden voor KEUKENGEISER type A De huishoudelijke aardgastoestellen -
42 B11 bijkomend te voorzien van een BEVEILIGING, vb een
TTB = Thermische terugslag beveiliging TOESTELLEN TYPE B11 Toestel type B voorbeeld: BADGEISER De huishoudelijke aardgastoestellen -
Controlesysteem “TTB” met afvoercontrole Afvoer verloopt niet correct Terugslag T
Toestel in veiligheid GAS Toestel type B : veiligheid De huishoudelijke aardgastoestellen -
MOETEN AANGESLOTEN OP LUCHTDICHT AFVOERKANAAL TOESTELLEN TYPE B2* Zonder trekonderbreker
Toestel type B De huishoudelijke aardgastoestellen -
MINIMALE DOORLAAT VAN DE LUCHTTOEVOER- EN DOORSTROOMOPENINGEN Opening nooit kleiner
dan 50 cm². MAAR !! Minimum 150 cm² voor een: toestel type B, bij vervanging van een bestaand toestel door een toestel van hetzelfde type, geplaatst in een slaapkamer, badkamer, stortbadruimte of WC Toestel type B TOEVOER VAN DE VERBRANDINGSLUCHT De huishoudelijke aardgastoestellen -
48 •Bijkomende eisen bij aanwezigheid van een dampkap, droogkast of
gelijksoortig afzuigsysteem afzuigsysteem met afvoer naar buiten; onderdruk veroorzaakt bij het in werking stellen – systeem mag samen met toestel in dezelfde ruimte worden geplaatst indien een supplementaire luchttoevoer van 160 cm² per 100 m³/h afgezogen lucht wordt aangebracht. INTERACTIE TUSSEN MECHANISCH AFZUIGSYSTEEM EN OPEN TOESTEL De huishoudelijke aardgastoestellen -
ENKEL LUCHTTOEVOER VOOR VERBRANDING VOORZIEN – ER ONTSTAAT ONDERDRUK IN
DE OPSTELLINGSRUIMTE - VERBODEN De huishoudelijke aardgastoestellen -
50 SUPPLEMENTAIRE SECTIE VOORZIEN IN FUNCTIE VAN HET LUCHTDEBIET VAN
DE DAMPKAP De huishoudelijke aardgastoestellen -
De verbrandingsproducten moeten tot boven het gebouw worden gevoerd
er is hiervoor energie nodig, deze is “natuurlijk” of “mechanisch”. De “natuurlijke energie” vindt zijn oorsprong in het verschil in soortelijke massa tussen de verbrandingsproducten (“warme” gassen) en de omgevingslucht (de “koude” lucht). In een mengsel van verbrandingsproducten en omgevingslucht, zullen de warme verbrandings- producten stijgen. WERKING VAN EEN AFVOERKANAAL MET NATUURLIJKE TREK De huishoudelijke aardgastoestellen -
52 • De stuwkracht mag niet te veel afnemen vooraleer
de verbrandingsproducten het afvoerkanaal op het uiteinde verlaten hebben; de temperatuur van de verbrandingsproducten in het afvoerkanaal mag niet dalen tot een waarde waarbij het stuweffect en de snelheid tot nul daalt ; indien de waterdamp in de verbrandingsproducten afkoelt tot beneden het dauwpunt ervan treedt condensatie op. WERKING VAN EEN AFVOERKANAAL MET NATUURLIJKE TREK De huishoudelijke aardgastoestellen -
TEMPERATUURVERLOOP IN EEN SLECHT GEïSOLEERD AFVOERKANAAL WERKING VAN EEN AFVOERKANAAL
MET NATUURLIJKE TREK De huishoudelijke aardgastoestellen -
54 TEMPERATUURVERLOOP IN EEN GEÏSOLEERD AFVOERKANAAL WERKING VAN EEN AFVOERKANAAL
MET NATUURLIJKE TREK -
55 ECHTER, in vele bestaande gebouwen bevindt de schoorsteen zich
niet in zo’n ideale situatie, wat er voor zorgt dat er minder thermische trek is indien men een bestaand toestel vervangt door een nieuw toestel. Temperatuur van de verbrandingsproducten : - Ketels van de jaren ’60 en ’70 : > 200 °C - Huidig hoogrendementsketels : 100 à 130 °C - Huidige condensatieketels : 50 à 75 °C TECHNISCHE PROBLEMEN MET BESTAANDE SCHOORSTENEN WERKING VAN EEN AFVOERKANAAL MET NATUURLIJKE TREK De huishoudelijke aardgastoestellen -
Tuberen van de schoorsteen GEVOLGEN EN OPLOSSINGEN Slechte trek van
de schoorsteen Kans op terugslag van de rookgassen en mogelijke condensvorming in de schoorsteen WERKING VAN EEN AFVOERKANAAL MET NATUURLIJKE TREK De huishoudelijke aardgastoestellen -
Uitmonding: de trek van het afvoerkanaal vrijwaren: mag NIET uitmonden
in statische overdrukzone; moet uitmonden in zone I of II rond het gebouw. Uitmonding in zone II : verplicht statische afvoerkap gebruiken. AFVOER VAN DE VERBRANDINGSPRODUCTEN UITMONDING VAN HET AFVOERKANAAL De huishoudelijke aardgastoestellen -
UITMONDINGEN BOVEN EEN SCHUIN DAK UITMONDINGEN BOVEN EEN PLAT DAK
De huishoudelijke aardgastoestellen -
TOESTELLEN TYPE C1 CONVECTOR + MUURDOORVOER + VENTILATOR Gastoestellen type
C GESLOTEN GASTOESTELLEN De huishoudelijke aardgastoestellen -
Gastoestellen type C GESLOTEN GASTOESTELLEN TOESTELLEN TYPE C1 , C3
en C5 De huishoudelijke aardgastoestellen -
62 risico door voorkoming brand en ontploffing gasuitstroming en gasontbranding
voorkomen gasverlies voorkomen gasophoping (verluchten) weren ontstekingsbronnen CO - vergiftiging CO - vorming waarborgen - voldoende luchttoevoer - goede verbranding - goede afvoer verbrandingsgassen verstikking door aardgas zuurstoftekort waarborgen van voldoende luchttoevoer en luchtcirculatie projectie van gas onder druk gas onder druk + zand/steentjes individuele beschermingsmiddelen bij werken met gasontsnapping Specifieke risico's van aardgas Veiligheid -
63 Onvolledige verbranding risico CO vergiftiging + 1 m n
3 aardgas (methaan CH 4 ) < 9,7 m n 3 lucht (21% O 2 79% N 2 ) stikstof (N 2 ) CO 2 2 m3 waterdamp (H 2 O) + + + warmte waterstof (H 2 ) methaan (CH 4 ) koolstofmonoxyde (CO) koolstof / roet (C) + + + + risico CO vergiftiging -
VERBRANDING VAN AARDGAS CO (koolstofmonoxide) is •kleurloos, •reukloos •zeer giftig.
Zijn dichtheid is praktisch gelijk aan die van lucht d = 0,96 0,05% CO begin van intoxicatie 0,3% CO coma met dood tot gevolg ONVOLLEDIGE VERBRANDING CO vorming risico CO vergiftiging -
65 Het mechanisme van de CO-vergiftiging BLOED witte bloedcellen afweersystemen
bloedplaatjes stollen rode bloedcellen O2 transport Wordt 300 maal vlugger opgenomen in het bloed dan zuurstof Vermindering van het hartritme Vermindering van de stofwisseling Wordt heel traag afgebroken en kan onomkeerbare cellulaire letsels veroorzaken Zuurstoftransport wordt vanaf zeer kleine CO-concentraties (25 ppm) verstoord risico CO vergiftiging -
66 risico CO vergiftiging Zuurstofwisseling in de longen orgaan hart
Zuurstoftransport (rood bloed) Zuurstof in de lucht Longen stofwisseling Terugkeer bloed (blauw bloed) -
CO vergiftiging Koolstofmonoxyde Zuurstof Longen stofwisseling Terugkeer bloed (blauw bloed)
orgaan hart Transport van CO enO2 risico CO vergiftiging -
68 Verschillende oorzaken van CO gas- , mazout-, kolen
– hout-(pellets) ketels, warmwatertoestellen sierhaarden, kachels ondichte schoorsteen apparaten voor bijverwarming automotoren elektrogeengroepen op benzine of fuel sigaretten bepaalde industriële processen: metallurgie, glas, keramiek, lassen,… risico CO vergiftiging -
69 risico CO vergiftiging • aanwezigheid van verbrandingsproducten: • geur,
(verbrand stof) • condensatie op de ruiten, • loskomen van het behangpapier, • afschilferen van de verf boven het toestel, • klachten van de bewoners, ... • Atmosferische brander: vlammen worden langer, gele punten - roetsporen; • Vervuiling van de warmtewisselaar (doorstroomtoestellen): rode puntjes in de vlam, gloeiende vuilresten, ... CO onrechtstreeks vaststellen -
risico CO vergiftiging CO VASTSTELLEN De lichamelijke symptomen van CO
vergiftiging zijn functie van concentratie & blootstellingduur LICHTE symptomen 1. Hoofdpijn 2. Duizeligheid 3. Kortademig 4. Oren suizen - zien van vlekken 5. Braakneigingen ZWARE symptomen 6. Spierverlamming 7. Bewusteloosheid 8. Spiersamentrekkingen 9. Rode gelaatskleur 10. Stotende ademhaling 11. Tachy cardie ( snelle hartslag ) -
71 risico CO vergiftiging CO VASTSTELLEN CO symptomen • allen
dezelfde klachten tegelijkertijd Individu alleen in een bepaald lokaal alleen als het toestel werkt komt steeds terug Groep