TINT R&D Research Assistants Presentations (Jun 2026)

R&D Shares, 8 Jun 2026
Presentations by Research Assistants (RAs)

Transcript

1. การทำนาเปียกสลับแห้ง(AWD) และการวิเคราะห์ไอโซโทปเสถียร ไฮโดรเจน ออกซิเจน และคาร์บอน ในระบบนิเวศนาข้าว เพื่อติดตามการใช้น้ำ และการประเมินความเปนกลางทางคารบอน
2. นําเสนอโดย นําเสนอโดย นำเสนอโดย นาย อภิชาติ มูลภูเขียว (ตาตา) พีทีดูแล พีทีดูแล พีทีดูแล ดร.วลีพร พงคเกื้อ ( นักวิทยาศาสตรนิวเคลียร ) ตำแหน่ง จ้างเหมาโครงการ การศึกษา วทบ. (หลักสูตรวัสดุและอุปกรณฟสิกสการแพทย) (มทร.อีสาน วข.สกลนคร) คติประจําใจ ชีวิตไมงาย แตทุกอยางจะดีขึ้นเสมอ
3. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1.การทำนาเปยกสลับแหง (AWD) 2.การเก็บตัวอยางในระบบนิเวศนาขาว 3.การเตรียมตัวอยาง และการวิเคราะห ไอโซโทปเสถียร ( ไฮโดรเจน ออกซิเจน และคารบอน ) 2.1 การเก็บตัวอยางดิน 2.2 การเก็บตัวอยางนํ้า 2.3 การเก็บตัวอยางตนขาว 3.1 การเตรียมตัวอยางดิน 3.2 การเตียรมตัวอยางนํ้า 3.3 การเตรียมตัวอยางตนขาว 4.งานอื่นๆที่ไดรับมอบหมาย
4. แช่เมล็ดพันธุขาว ต้นกลา ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1.การทำนาเปยกสลับแหง (AWD) เตรียมพันธ์ุข้าว เตรียมพันธ์ุข้าว เตรียมพันธ์ุข้าว หว่านเมล็ดพันธุขาว 1 1 1
5. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1.การทำนาเปยกสลับแหง (AWD) เตรียมดิน เตรียมดิน เตรียมดิน แช่นํ้ายอยตอซังขาว ไถพรวน ลากเทือก 2 2 2
6. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1.การทำนาเปยกสลับแหง (AWD) การดํานา การดํานา การดำนา ถอนต้นกลา ดึงเชือก ระหว่างแถว=25 ซม. ระหว่างตน=20 ซม. ดำนา 3 3 3
7. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1.การทำนาเปยกสลับแหง (AWD) การใส่ปุย การใส่ปุย การใส่ปุย ระยะต้นกลา(20วัน) ระยะแตกกอ(50วัน) ระยะตั้งทอง,ออกรวง(75วัน) (ยูเรีย+16-20-0) (16-20-0) (15-15-15) 4 4 4
8. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1.การทำนาเปยกสลับแหง (AWD) การให้นํา การให้นํา การให้นํา 5 5 5
9. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน การทํานาแบบปกติ (CF) การทํานาแบบปกติ (CF) การทำนาแบบปกติ (CF) 5 ซม. 6 6 6
10. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 1.การทำนาเปยกสลับแหง (AWD) การเก็บเกียว การเก็บเกียว การเก็บเกียว 7 7 7
11. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ระยะแตกกอ(50วัน) ระยะตั้งทอง,ออกรวง(75วัน) ระยะเก็บเกี่ยว(130วัน) ระยะต้นกลา(20วัน) ดิน,นํ้า ดิน,นํ้า,ตนขาว ดิน,นํ้า,ตนขาว 2.การเก็บตัวอยางในระบบนิเวศนาขาว ดิน ต้นขาว นํา นํา น้ำ เตรียมดิน ดิน,นํ้า,ตนขาว ดิน,ตนขาว 8 8 8
12. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 3.การเตรียมตัวอยาง และการวิเคราะห ไอโซโทปเสถียร ( ไฮโดรเจน ออกซิเจน และคารบอน ) 3.1 การเตรียมตัวอยางดิน 9 9 9
13. 3.การเตรียมตัวอยาง และการวิเคราะห ไอโซโทปเสถียร ( ไฮโดรเจน ออกซิเจน และคารบอน ) ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 3.2 การเตียรมตัวอยางนํ้า 3.2 การเตียรมตัวอยางนํ้า คัดแยกตัวอย่าง และบันทึกรหัส ปิเปตตัวอย่างน้ำใส่ขวดไวแอล ปิดฝาใหสนิท นำตัวอย่างเข้าเครื่อง และทำการรันเครื่อง 10 10 10
14. 3.การเตรียมตัวอย่าง และการวิเคราะห์ ไอโซโทปเสถียร ( ไฮโดรเจน ออกซิเจน และคารบอน ) ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน ขั้นตอนการปฏิบัติงาน 3.3 การเตรียมตัวอยางตนขาว ราก ตน ใบ เมล็ดขาวสาร เปลือกขาว 11 11 11
15. 4.งานอื่นๆที่ไดรับมอบหมาย ขยายพันธุพืช วัด PH ดูแลการขนยายนํ้าจากเหมือง เก็บตัวอยางนํ้าเสีย ดูแลนองฝกงาน จัดเตรียมบึงประดิษฐ 12 12 12
16. ขอบพระคุณครับ
17. และวิเคราะห์ไอโซโทป เสถียรไฮโดรเจน ออกซิเจน และคาร์บอน การบำบัดนําเสียจากเหมืองด้วยพืช สำหรับแนวทางการจัดทําระบบนิเวศบึงประดิษฐ์
18. นาย นฤเบศร์ จ่องก่า ตําแหน่ง ดร มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ว สาขาวิท หลักสูตร วัสดุและอุปกรณ นาย นฤเบศร์ จ่องก่า ตำแหน่ง จ้างเหมาโครงการ ดร.วลีพร พงค์เกือ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร สาขาวิทยาศาสตรบัณฑิต หลักสูตร วัสดุและอุปกรณ์ฟสิกส์การแพทย์
22. หน้าที่รับผิดชอบ
23. ดูแลตัวอยางพืชบําบัดนํ้าเสีย ดูแลและติดตามการเจริญเติบโต ของพืชบําบัดนํ้าเสียใหอยูในสภาพ พร้อมสําหรับการทดลอง
24. เก็บตัวอย่างการทดลองพืชบำบัดน้ำ เสีย เพื่อวิเคราะหคาไอโชโทปเสถียร เก็บตัวอย่างน้ำและพืชตามแผนการ ทดลองเพื่อนําไปวิเคราะห ค่าไอโซโทปเสถียร
25. เตรียมตัวอยางสําหรับวิเคราะหคาไอโชโทป เสถียรของการทดลองพืชบําบัดนํ้าเสีย
26. วิเคราะหขอมูลผลการทดลองพืชบําบัดนํ้าเสีย และจัดทํารายงานผลจากการวิเคราะหการ ทดลองพืชบําบัดนํ้าเสีย วิเคราะหขอมูลที่ไดจากการทดลอง สรุปผล และจัดทํารายงานอยางเปนระบบ ถูกตองและแมนยํา เพื่อใชประกอบการวิจัย
27. งานอื่นๆที่ไดรับมอบหมาย
28. Critical for biodiversity: rivers, lakes, wetlands. Community involvement vital for water quality. Local efforts show collective action works. Protecting Water Sources
29. การประยุกต์ใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ประกอบการศึกษาวิจัยโดยใช้โปรแกรม ArcGIS และการระบุลายนิ้วมือทางไอโซโทปด้วย Isotope Ratio Mass Spectrometer (IRMS) Kanyarat Janjuang: Present RD Shares
30. การบูรณาการ "The 3S Integration" RS (Remote Sensing) GNSS (Global Navigation Satellite System) GIS (Geographic Information Systems) การส ารวจระยะไกล เช่น ภาพถ่ายดาวเทียม ภาพถ่ายโดรน การระบุพิกัดต าแหน่งบนพื้นโลก ด้วยดาวเทียม ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ภูมิสารสนเทศ (Geoinformatics) 2
31. ➢แผนที่ทางภูมิศาสตร์ ➢แผนที่ผังเมือง ➢แผนที่ภัยธรรมชาติ ➢แผนที่ทรัพยากรธรรมชาติ ➢แผนที่การใช้ประโยชน์ที่ดิน ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (Geographic Information Systems, GIS) ➢ ใช้ข้อมูล ลายเส้น (Vector) และข้อมูล แบบภาพ (Raster) เทคโนโลยีส าหรับการจัดเก็บ วิเคราะห์ และแสดงผลข้อมูล ในรูปแบบแผนที่ สถิติ ตาราง หรือภาพเชิงพื้นที่ 3
32. Pre-Field ❑ สืบค้นข้อมูลบ่อบาดาล ❑ ข้อมูลแหล่งน้าผิวดิน ❑ เตรียมแผนที่จุดส ารวจเบื้องต้น Data Management Field Work 4 ❑ เก็บข้อมูลภาคสนาม ❑ เก็บตัวอย่าง ❑ เก็บพิกัดจุดเก็บตัวอย่าง ❑ จัดการข้อมูลภาคสนาม ❑ จัดเตรียมชุดข้อมูลส าหรับ GIS ❑ สืบค้นข้อมูลเพิ่มเติม My Role & Execution Laboratory ❑ ห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ ไอโซโทปเสถียร ด้วย IRMS ArcMap ❑ สร้างแผนที่ ❑ สร้างแบบจ าลอง
33. Instrument QC Check 5 My Role & Execution in IRMS Lab. Reactor & Trap Maintenance Sequence Execution & Data Logging
34. Input ❑ Remote sensing ❑ GNSS ❑ Spatial data ❑ Lab. & Isotope Data Process ❑ ArcMap ❑ ArcGIS Pro Output ❑ Map ❑ Model 6 Data Processing Flow of GIS
35. พื้นที่ศึกษาโครงการถ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ❑ แผนที่หน่วยหินทางอุทกธรณีวิทยาและจุดส ารวจ ❑ แบบจ าลองการไหลของระบบน้าในภูมิประเทศหินปูน 7
36. Dry Season Rainy Season ❑ แผนที่แสดงค่าการน าไฟฟ้าของน้าในแม่น้าชีแต่ละฤดูกาล 8 พื้นที่ศึกษาโครงการหาแหล่งที่มาของความเค็มในแม่น้าชี
37. แผนที่โครงการศึกษาแหล่งที่มาของไนเตรต อ.พัฒนานิคม จ.ลพบุรี 9 ❑ ข้อมูลปริมาณไนตรตของตัวอย่างน้าบาดาล ❑ ข้อมูลทางไอโซโทปของตัวอย่างดิน
38. 10 แผนที่พื้นที่ศึกษาแอ่งเชียงใหม่-ล าพูน ❑ ภาพตัดขวางทางอุทกธรณีวิทยาแอ่งเชียงใหม่-ล าพูน
39. การระบุลายนิ้วมือทางไอโซโทปด้วย Isotope Ratio Mass Spectrometer (IRMS)
40. Stable Isotope Ratio (δ) อัตราส่วนไอโซโทปเสถียร "Fingerprint" or "Signature" 12 Isotope Fingerprint มีอยู่ภายในวัสดุแตกต่างกัน โดยจะเปลี่ยนแปลงไปตาม กระบวนการทางกายภาพ ชีวภาพ เคมี และภูมิศาสตร์ บ่งชี้แหล่งก าเนิด ประวัติความเป็นมา และ ความแท้หรือปลอมของธาตุหรือตัวอย่าง Isotope Fingerprint, Isotopic Signature Heavy Light δ= คล้ายการพิสูจน์อัตลักษณ์ด้วยลายนิ้วมือหรือ DNA แต่ใช้ เทคนิคการวัดสัดส่วนของไอโซโทปเสถียรเป็นตัวบ่งชี้แทน
41. 13 Stable Isotope Ratio แสดงผลด้วย การเปรียบเทียบ ตัวอย่างกับค่ามาตรฐานโลก โดยรายงานผลในรูป “ค่าความแตกต่างระหว่างอัตราส่วน ไอโซโทปเสถียรของตัวอย่าง เทียบกับสารอ้างอิงมาตรฐาน” Rsample Rstandard δ = -1 x 1000 ( ) หน่วยเป็น ‰ “per mil” ต่อด้วย สารอ้างอิงมาตรฐานสากล เช่น C-13 รายงานผลในรูป δ C = 0.00 ‰ (VPDB) 13
42. 14 Isotope Ratio Mass Spectrometry เป็นเทคนิคที่ใช้ในการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ ของอัตราส่วนไอโซโทปเสถียรของธาตุในตัวอย่าง ด้วยการวัด “มวลต่อประจุ” ของธาตุในรูปไอออน และมีสนามไฟฟ้าเหนี่ยวน าให้ไอออนเคลื่อนผ่าน สนามแม่เหล็กไปตกลงบนตัวตรวจวัดที่แตกต่างกัน Stable Isotope Ratio Analysis with Isotope Ratio Mass Spectrometer (IRMS)
43. 15 Analytical Scopes & Sample Types of IRMS SOLID SOIL PLANT TISSUES ANIMAL TISSUES LIQUID GROUNDWATER SURFACE WATER RAINWATER C N S O H 13 15 34 18 2 ANALYSIS TARGETED ISOTOPES MATRICES
44. Elemental Analyzer (EA-IRMS) Bulk Analysis Combustion / Pyrolysis at high temperature GasBench (GB-IRMS) Headspace Equilibration / Reaction in close vial Sample Preparation: Inlet Part 16 Configuration System of IRMS 1020°C 1450°C C N S O H 13 15 34 18 2 Liquid sample C O H 13 18 2 Solid sample
45. 17 IRMS & GIS O of Water Sample δ18
46. THANK YOU & QUESTION https://www.researchgate.net/figure/Triangulation-procedure-used-by-GNSS_fig1_326511391 https://www.usgs.gov/media/images/illustration-landsat-7-orbit https://www.researchgate.net/figure/GIS-produced-thematic-layers-Source-Kumar-and-Patel-2022_fig5_392828251
47. R&D SHARE Presented by Khemwika Rubngan Stable Isotope Ratio Analysis using Isotope Ratio Mass Spectrometry
48. IRMS R&D SHARE 1 FLASH EA 1112 SERIES FLASH IRMS EA ISOLINK CNSOH Used depending on sample type and analytical requirement Determination of δ¹³C and δ¹⁵N Stable Isotope Ratio Analysis using
49. R&D SHARE 2 Principle Sample → Gas → Ionization → Mass Separation → Detection Isotope ratios: C/ C, N/ N, O/ O, S/ S, H/ H 13 12 15 14 18 16 34 32 2 1 Reported as δ values (‰) cite : https://www.nu-ins.com/products/irms/introductiontoirms cite : https://railsback.org/Fundamentals/SFMGClumpedIsotopeMethod01.pdf
50. R&D SHARE 3 Applications of Stable Isotope Ratio Analysis Atmospheric Chemistry Environmental Science Archaeology Climate Change Biology Food and Beverage Forensic Science Geology Aquatic Science Medical Science Oceanography Petroleum Geochemistry Pharmacology Air Quality Plant Science C Carbon 6 Interprets: Botanical origin C3, C4 and CAM photosynthesis Identifies: Adulteration (e.g. sweetening with cheap sugar) Foods Affected: Honey, liquor, wine, olive oil, butter and flavors Photosynthesis N Nitrogen 7 Interprets: Soil processes, plant fertilizer processes Identifies: Mislabeling (organic vs. non-organic) Foods Affected: Fruits, vegetables and animal meat Soil / Fertilizer O Oxygen 8 Interprets: Local-regional rainfall geographical area Identifies: Dilution of beverages, and place of product origin Foods Affected: Coffee, wine, liquor, water, sugar, animal meat and flavors Water S Sulfur 16 Interprets: Local soil conditions, proximity to shoreline Identifies: Product origin Foods Affected: Fruits, vegetables, animal meat and honey Soil H Hydrogen 1 Interprets: Local-regional rainfall geographical area Identifies: Dilution of beverages, product origin Foods Affected: Coffee, wine, liquor, water, sugar, animal meat and flavors Water Isotope Fingerprints
51. R&D SHARE 4 Applications of Stable Isotope Ratio Analysis cite : https://cmpcmaderas.com/en/the-potential-of-raw-wood/ cite : https://cmpcmaderas.com/en/the-potential-of-raw-wood/ cite : https://www.ipb.ac.id/news/index/2025/07/is-it-okay-to-drink-coconut-water-every-day-heres-an- explanation-from-ipb-university-nutritionist/ cite : https://www.ipb.ac.id/news/index/2025/07/is-it-okay-to-drink-coconut-water- every-day-heres-an-explanation-from-ipb-university-nutritionist/ cite : https://www.ipb.ac.id/news/index/2025/07/is-it-okay-to-drink-coconut- water-every-day-heres-an-explanation-from-ipb-university-nutritionist/ cite : https://www.ipb.ac.id/news/index/2025/07/is-it-okay-to-drink-coconut-water- every-day-heres-an-explanation-from-ipb-university-nutritionist/ cite : https://www.ipb.ac.id/news/index/2025/07/is-it-okay-to-drink-coconut- water-every-day-heres-an-explanation-from-ipb-university-nutritionist/ Environmental Science Food and Beverage cite : https://files.ontario.ca/moecc-nmyrr-figure-1.jpg cite : https://files.ontario.ca/moecc-nmyrr-figure-1.jpg
52. R&D SHARE 5 Sample Preparation : Solid Semi-Micro Balances Tin Capsules Silver Capsules Tin Capsules Silver Capsules Stable isotope reference materials Samples Materials and accessories used for sample weighing
53. R&D SHARE 6 cite : https://www.thermofisher.com/order/catalog/product/11206175 Sample Preparation : Solid EA-IRMS
54. R&D SHARE 7 Sample Preparation : Liquid cite : https://analyticalsciencejournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/rcm.3212 Preparation of DOC/DIC analysis Water Acid GasBench-IRMS
55. Thank You! R&D SHARE 8
56. การวิเคราะห์ปริมาณทริเทียม ระดับตํ่าในนํ้า ผู้นําเสนอ จรรยา แปลกทิ้ง Isotope Hydrology Center
57. ทริเทียม น้ำ (H₂O) ก๊าซ ไฮโดรเจน การตรวจวัดทริเทียมในแหลงนํ้าตามธรรมชาติ วัฏจักรของนํ้า (www.mitearth.org) แหล่งนํ้าที่มีทริเทียม ทริเทียมในชั้นบรรยากาศ 1
58. กิจกรรมทางดารนิวเคลียรของมนุษย ปริมาณทริเทียมที่เพิ่มสูงขึ้น การทดลองนิวเคลียร์ สหรัฐอเมริกา 1954 โรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร (www.wikipidia.com) (www.nst.or.th) 2
59. หากแหล่งน้ำปนเปื้อนทริเทียม ซึ่งเป็นสารกัมมันตรังสี ในระดับสูง จะก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพต่อสิ่งมีชีวิตที่ใช้แหล่งน้ำ เนื่องจากได้รับปริมาณรังสีกอไอออนเกินขีดจํากัด การไหลของน้ำบาดาล (www.mitearth.org) ความสำคัญของการประเมินปริมาณทริเทียม ทริเทียม สารติดตามในอุดมคติ การวัดอายุของนํ้าบาดาล 3
60. น้ำตามแหลงนํ้าธรรมชาติ (สูตรทางเคมี: H₂O) ประกอบด้วย ไฮโดรเจน (H) 2 อะตอม และออกซิเจน (O) 1 อะตอม ไอโซโทปของธาตุไฮโดรเจน ¹H โปรเทียม (Protium) ไอโซโทปเสถียร พบมากที่สุดในโลก (ประมาณ 99.98%) ²H ดิวเทอเรียม (Deuterium) ไอโซโทปเสถียร ³H ทริเทียม (Tritium) ไอโซโทปรังสี O H H p e e p n e n n p ไฮโดรเจน ดิวเทอเรียม ทริเทียม 4
61. (Atwood, 2013) ปฏิกิริยาการเกิดทริเทียมตามธรรมชาติ • สลายตัวให้อนุภาคเบต้าพลังงานต่ำ และอะตอมฮีเลียม • เป็นผลผลิตตามธรรมชาติของนิวตรอนเร็วจากรังสีคอสมิกเรย์ และอะตอมไนโตรเจนในชั้นบรรยากาศ www.rama.mahidol.ac.th การปลดปล่อยรังสีเบตาจากทริเทียม ทริเทียม ธาตุกัมมันตรังสี • ทริเทียมเทียมเปนไอโซโทปรังสีของไฮโดรเจน มีคาครึ่งชีวิตเทากับ 12.32 ป ทริเทียมยมสามารถแทนที่ไฮโดนเจนในโมเลกุลของน้ำและไฮโดรเจนในชั้นบรรยากาศ เข้าสู่วัฏจักรของน้ำผ่านทางฝน และการควบแน่น สู่ผิวดิน ไหลลงสู่แม่น้ำลำคลอง ไหลผ่านลงทะเล และส่วนหนึ่งไหลซึมสู่น้ำใต้ผิวดิน O T T O H H O H T O H www.smartmathpro.com กราฟแสดงจำนวนนิวเคลียสกัมมันตรังสีที่ เหลืออยู ณ เวลาตาง ๆ 5
62. เทคนิคการวิเคราะหปริมาณทริเทียมระดับตํ่าในนํ้า การวัดรังสีด้วยเครื่องวัดรังสีแบบเรืองแสงในของเหลว (Liquid Scintillation Counter; LSC) การเพิ่มความเข้มข้นทริเทียมด้วยไฟฟ้า (Electrolytic Enrichment) 6
63. ขวดเก็บตัวอยางนํ้าที่กลั่นแลว การกลั่นนํ้าใหบริสุทธิ์ ขวดตัวอยางนํ้า จากแหล่งนํ้าธรรมชาติ ตัวอยางนํ้าที่ผานการกลั่นมีคาการนําไฟฟา (Electrical Conductivity) นอยกวา 30 µS/cm 7
64. การเพิ่มความเข้นข้นทริเทียมด้วยไฟฟ้า (Electrolytic Enrichment) ตัวอยางนํ้าที่กลั่นแลวผสม Na₂O₂ • เครื่องเพิ่มความเข้นข้นบรรจุตัวอย่างน้ำได้ 20 ตัวอย่าง/ครั้ง โดยมี Spike 3 ตัวอยาง และ Dead Water 2 ตัวอยาง • จ่ายกระแสไฟฟา 3.5 - 10 A โดยมีประจุไฟฟารวม 1423 Ah ตัวอย่างน้ำ 500 ml เหลือ 18 ml เพิ่มความเขมขนของทริเทียมได 23 เทา 8
65. การกลั่นนํ้าหลังเพิ่มความเขมขนทริเทียม ขวดตัวอยางนํ้า ที่เพิ่มความเขมขนแลว ใช้สาร PbCl₂ เพื่อปรับสภาพนํ้าใหเปนกลาง ตัวอยางนํ้าที่กลั่นไดเปนกลางและบริสุทธิ์์ สําหรับเขาเครื่อง LSC ขวดเก็บตัวอยางนํ้าที่กลั่นแลว หลังเพิ่มความเขมขน 9
66. การวัดรังสีด้วยเครื่องวัดรังสีแบบเรืองแสงในของเหลว (Liquid Scintillation Counter; LSC) ขวดตัวอยางนํ้าที่กลั่นแลว หลังเพิ่มความเขมขน ผสมสารเรืองแสง (8 : 12 ml) • LSC จะวัดปริมาณทริเทียมจากการเรืองแสง ของตัวอยางนํ้าที่ทําปฏิกิริยากับสารเรืองแสง ค่าที่ไดนําไปคํานวณปริมาณของทริเทียมตอไป • ในแต่ละครั้งบรรจุตัวอย่างน้ำได้ 26 ตัวอย่าง โดยมี Spike before 2 ตัวอย่าง Standard 2 ตัวอย่าง และ Dead water before 2 ตัวอยาง 10
67. ขอบคุณคะ
68. การพัฒนาระบบการเพิ่มความเข้มข้นทริเทียม ระดับตายิ่งยวดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของเครื่องมือ นําเสนอโดย นางสาว นิรฌา ศิริแสน (ผู้ช่วยนักวิจัย) RD Share ครั้งที่ 3 ประจําปี 2569 วันที่ 8 มิถุนายน 2569 ณ อาคาร 1 สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) สํานักงานใหญ่
69. Contents • ที่มาและและความสําคัญ • ขั้นตอนการเตรียมตัวอย่างสําหรับการวิเคราะห์ • ข้อจํากัดของระบบปัจจุบัน • แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบใหม่ • การเปรียบเทียบระบบปัจจุบัน-ระบบใหม่ 2 • สรุปผล
70. ที่มาและความสําคัญ 3
71. Di ที่มาและความสําคัญ ทริเทียม (Tritium) รังสีคอสมิก (Cosmic Rays) การทดลอง อาวุธนิวเคลียร์ สลายตัวให้ อนุภาคบีต้า ค่าครึ่งชีวิต 12.32 ปี 4
72. Di ที่มา: Northeast Regional Climate Center (2018) ตัวติดตาม (Tracer) ศึกษาพฤติกรรมการไหล วิเคราะห์การเติมของนา การประยุกต์ใช้ ที่มาและความสําคัญ 5
73. ขั้นตอนการเตรียมตัวอย่างสําหรับการวิเคราะห์ 6
74. ตัวอย่างนา 1 นํามากลั่น 2 Sodium peroxide 3 Unk. Unk. ช่วยให้ตัวอย่างนา สามารถนําไฟฟ้า * EC <30 μS/cm 7
75. การกลั่นหลังเพิ่ม ความเข้มข้นด้วย PbCl₂ 5 Liquid Scintillation Counter:LSC 6 PbCl₂ Neutralization 4 Electrolytic Enrichment 8
76. ข้อจํากัดของระบบปัจจุบัน 9
77. 1 2 3 500 mL ข้อจํากัดด้าน ปริมาตร วัดอุณหภูมิรวม ภายนอก บางเซลล์มีปัญหา ต้องหยุดทั้งระบบ ± 4°C 10
78. แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบใหม่ 11
79. แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาระบบใหม่ การควบคุมอัตโนมัติด้วย ไมโครคอนโทรลเลอร์ ระบบเติมตัวอย่างนาอัตโนมัติ การจัดการความร้อน และอุณหภูมิที่แม่นยํา กําหนดจังหวะ เติมนาเข้าเซลล์ การเพิ่มสมรรถนะ ของระบบการจ่ายไฟฟ้า ควบคุมอย่างอิสระ ในแต่ละเซลล์อิเล็กโทรด วัดกระแสไฟ้ฟ้า และอุณหภูมิขณะทํางาน ติดตั้งปั ๊ มรีดท่อ วัดอุณหภูมิที่เซลล์โดย ตรง แหล่งจ่ายไฟ ที่ปรับค่ากระแสไฟฟ้าได้ ละเอียดยิ่งขึ้น 12
80. การเปรียบเทียบระบบปัจจุบัน-ระบบใหม่ 13
81. ระบบปัจจุบัน เปรียบเทียบ ระบบใหม่ รูปแบบการวัดอุณหภูมิ มีการวัดอุณหภูมิจุดเดียว วัดอุณหภูมิแต่ละเซลล ์โดยตรง ผลลัพธ์ การทํางานระบบปัจจุบัน-ระบบใหม่ ระบบไมโครคอนโทร ลเลอร์สามารถควบคุม สภาวะการเสริม สมรรถนะทริเทียมได้ดี และมีประสิทธิภาพ ± 4°C 14
82. ระบบปัจจุบัน ระบบใหม่ รูปแบบการต่อเซลล์ไฟฟ้า ต่อแบบอนุกรม ต่อแบบขนาน ผลลัพธ์ เปรียบเทียบ การทํางานระบบปัจจุบัน-ระบบใหม่ การทําอย่างอย่างเป็น อิสระต่อกันทั้ง 20 เซลล์ ทําให้เมื่อเกิดปัญหา สามารถแก้ปัญหาใน แต่ละเซลล์ ตัวอย่างวงจรไฟฟ้าแบบขนาน ตัวอย่างวงจรไฟฟ้าแบบอนุกรม + - + - + - 15
83. ระบบปัจจุบัน ระบบใหม่ การเพิ่มปริมาตร ผลลัพธ์ จํากัดปริมาตรตัวอย่าง เพิ่มปริมาตรนาได้มากขึ้น 500 mL > 500 mL เปรียบเทียบ การทํางานระบบปัจจุบัน-ระบบใหม่ ลดขีดจํากัดของ การนับวัดรังสี (Detection Limit) เพิ่มความเข้มข้นของ ทริเทียมได้สูงขึ้น 16
84. Di สรุปผล 17 ประสิทธิภาพในการเพิ่มความเข้มข้น ของทริเทียมสูงขึ้นเกือบ 2 เท่า ควบคุมการจ่ายกระแสไฟฟ้า ให้เป็นอิสระจากกัน เพิ่มปริมาณนาในการเพิ่มความเข้มข้น ของทริเทียม Effect of Sample Volume on Measured Activity (TU/mL) Measured Activity (TU/mL) SP1 (500 mL) SP2 (500 mL) SP3 (500 mL) TU1 (1000 mL)
85. 18 Thank You for your attention
86. การหาอายุตัวอย่าง ในสิ่งแวดล้อม จัดทำโดย : ณัฐธิดา บังประดง ฑิตฐิตา มีลาภ
87. การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค Carbon-14 TL/OSL(Thermoluminescence and Optically Stimulated Luminescence) การหาอายุตัวอย่างในสิงแวดล้อม
88. งานวิจัย ของนักวิทยาศาสตร์ งานขอรับบริการ จากกลุ่มคน/องค์กรภายนอก งานขอความอนุเคราะห์ จากหน่วยงานอืนๆ งานหลักในห้องปฏิบัติการ หาอายุตัวอย่างในสิงแวดล้อม
89. การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14 (Radiocarbon Dating) Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 1
90. คาร์บอน-14 คืออะไร? คาร์บอน-14 (C-14) เป็นไอโซโทปกัมมันตรังสีที่มีอยู่แล้วใน ธรรมชาติเกิดจากนิวตรอนอิสระจากรังสีคอสมิกชนกับอะตอมของ ไนโตรเจน(N-14) ในบรรยากาศ ไนโตรเจน(N-14)ปลดปล่อย โปรตอน(p)และกลายเป็นคาร์บอน-14(C-14) ออกมาเรื่อยๆและ กระจายตัวอยู่ทั่วในบรรยากาศ 14 N 14 14 14 Cosmic rays N 14 N 14 n 1 n 1 n 1 n 1 Proton Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 2
91. 12 13 14 เราสามารถหาอายุได้อย่างไร? Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 3
92. ค่าครึงชีวิต(Half-life)ของคาร์บอน-14 มีค่าประมาณ 5,730 ป การหาอายุด้วยเทคนิคคาร์บอน-14 จะ สามารถหาอายุได้ในช่วงหลายร้อยปีถึง ประมาณ 5 หมื่นป Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 4
93. วิธีการเตรียมตัวอย่าง สำหรับวิเคราะห์ด้วยเทคนิคคาร์บอน-14 Direct Absorption (การดูดซับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์โดยตรง) คือ วิธีการเตรียมตัวอย่างโดยการดูดซับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากตัวอย่างลงใน สารละลายด่าง(Scintillation Cocktail) โดยตรง แล้วจึงนําไปวัดค่าต่อไป Benzene Synthesis (การสังเคราะห์เบนซีน) คือ วิธีการเตรียมตัวอย่างโดยการเปลี่ยนแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากตัวอย่างให้เป็น สารประกอบเบนซีน จากนั้นจึงนําไปผสมกับ Scintillant ก่อนนําไปวัดค่าต่อไป Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 5
94. เครื่องนับการเรืองแสงวับในของเหลว Liquid Scintillation Counting(LSC) ตัวอย่างเครื่อง LSC สำหรับวิเคราะห์ด้วยเทคนิค C-14 Model : Quantalus 1220 Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 6
95. การวิเคราะห์อายุตัวอย่าง การหาปริมาณสารชีวมวล ขอบข่ายการวิเคราะห์ ด้วยเทคนิคคาร์บอน-14 Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 7
96. ตัวอย่างทีเรามักพบในการวิเคราะห์ด้วยเทคนิคคาร์บอน-14 การวิเคราะห์อายุตัวอย่าง ตะกอนคาร์บอเนต นํ้าบาดาล เปลือกหอย ไม้ Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 8
97. การหาปริมาณสารชีวมวล น้ำมัน กลุ่มพลาสติก ทั้งแบบเม็ดและผลิตภัณฑ์ Menthol Tire Pyrolysis Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 9
98. เช่น อุตสาหกรรมพลาสติกและปโตรเลียม Carbon footprint, ESG, Net zero etc. Radiocarbon Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิคคาร์บอน-14) 10
99. การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL (TL/OSL Dating) TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL ) 11
100. TL/OSL การเปล่งแสงจากการกระตุ้นด้วยความร้อน Thermoluminescence การเปล่งแสงจากการกระตุ้นด้วยแสง Optically Stimulated Luminescence 12 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
101. การเปล่งแสง (Luminescence) คืออะไร การเปล่งแสง คือ การที่วัตถุใดๆสามารถ ปลดปล่อยแสงออกมา เนื่องจากการกระตุ้น ด้วยปัจจัยต่างๆ เช่น แสง ความร้อน 13 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
102. ที่มา : รายงานการกำหนดอายุวัสดุการเรืองแสง (Luminescence) (ดร.เฉลิมพงษ์ โพธิ์ลี้) 14 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
103. ที่มา : รูปจำลองแสดงระดับพลังงานในระหว่างกระบวนต่างๆ ของการเปล่งแสง (Aitken, 1985) จาก www.mitrearth.org 15 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
104. ตัวอย่างที่สามารถวิเคราะห์ด้วย เทคนิค TL/OSL ตะกอนดิน อิฐ วัตถุทางโบราณคดี 16 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
105. H O 2 HCL , H O , HF 2 2 ขั้นตอนการเตรียมตัวอย่าง NOTE : ขั้นตอนนี้ต้องทําภายใต้ห้องแสงสีแดงเท่านั้น 17 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
106. TL/OSL Reader ตัวอย่างเครื่อง TL/OSL Reader ที่ใช้ ในการวิเคราะห์อายุด้วยเทคนิค TL/OSL Model : Lexsygresearch 18 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
107. 250 um. ขั้นตอนการเตรียมตัวอย่าง 19 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
108. Gamma Spectrometer ตัวอย่างเครื่อง Gamma Spectrometer โดยใช้หัววัดชนิด HPGe 20 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
109. การประยุกต์ใช้เทคนิค TL/OSL ธรณีวิทยา โบราณคดี 21 TL/OSL Dating : (การหาอายุตัวอย่างด้วยเทคนิค TL/OSL )
110. ความท้าทาย ในการทำงาน • ความหลากหลายของตัวอย่าง • ทรัพยากร/อุปกรณ์ในห้องปฏิบัติการ
111. Thank you
112. การประยุกตใช PXRF เพื่อศึกษาโบราณวัตถุ และการพัฒนาฐานขอมูล สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียรแหงชาติ (องคการมหาชน) อลิสา ชัยวงษ
113. Portable X-ray fluorescense (pXRF) à·¤¹Ô¤ÇÔà¤ÃÒÐˏ¸ÒµØͧ¤»ÃСͺẺäÁ‹·íÒÅÒµÑÇÍ‹ҧ Non-destructive analysis Elemental composition Rapid & portable (In situ analysis) Archaeological applications 2 เครือง pXRF
114. 3 อิฐ ปูน ปูนปน และวัสดุก่อสร้าง องค์ประกอบวัสดุก่อสร้าง เทคโนโลยีการผลิต การเลือกใช้วัสดุในการก่อสร้างอาคาร Architectural Structures พระพุทธรูป/เทวรูป /เครืองใช้โลหะ ตรวจสอบส่วนผสมโลหะ เปรียบเทียบบระหว่างยุคสมัยต่าง ๆ Metal Artifactsl จิตรกรรมฝาผนัง/ภาพเขียน/เม็ดสี ช่วยระบุองค์ประกอบของเม็ดสีและยืนยัน ความสอดคล้องกับเทคนิคการใช้สีของศิลปน Painting โบราณสถาน ประติมากรรมหิน/เครืองมือหิน แหล่งทีมาหิน Stone Applications of pXRF in Archaeological Research การประยุกต์ใช้ pXRF ในการศึกษาโบราณวัตถุ
115. โบราณวัตถุประเภท โลหะ สําริด 14 จังหวัด ออกสํารวจแหล่งโบราณคดีและเก็บข้อมูล 4 pXRF 㹡ÒÃÈÖ¡ÉÒâºÃÒ³Çѵ¶Ø (ÍÍ¡»¯ÔºÑµÔ§Ò¹ÀҤʹÒÁ ¾.È. 2563-2569) เก็บข้อมูลและวิเคราะห์ pXRF ต่างประเทศ โบราณวัตถุประเภทอืน ๆ กัมพูชา ลาว พม่า โบราณวัตถุหลากหลายประเภท เช่น หิน ภาพจิตรกรรม เครืองเงิน เครืองทอง รวมมากกว่า 1,016 ตัวอย่าง 2,091 จุดวิเคราะห์ เก็บข้อมูลวิเคราะห์สําริด ในประเทศ รวมมากกว่า 229 ตัวอย่าง 1,370 จุดวิเคราะห์ Mandalay, Myanmar Tonpheun, Laos Vientiane ,Laos Cambodia 10 จังหวัด
116. 3 µÒÁÃÍÂËÔ¹ÊÌҧ»ÃÒÊÒ·Ê´¡¡Í¡¸Á ÊÃÐá¡ŒÇ 5
117. 6 ÇÔà¤ÃÒÐˏ¾Ãоط¸ÃÙ»âÅËÐ : ÈÔÅ»ÐᵋÅÐÊÁÑÂ...ËŋͨҡâÅËÐà´ÕÂǡѹËÃ×ÍäÁ‹? Ancient Buddha statutes Dvaravati Art Period (4th–13th Century CE) (8th–13th Century CE) (14th–20th Century CE) (7th–11th Century CE) (14th–15th Century CE) (1782 CE to present) (1250 - 1767 CE) Srivijaya Art Period (7th–13th Century CE) Lopburi Art period Lan Na Art Period (11th–13th Century CE) Khmer Art Influence Sukhothai Art Period Rattanakosin Period Ayutthaya Period ¡ÒáíÒ˹´ÍÒÂØÈÔŻоÃоط¸ÃÙ»·Õ辺㹻ÃÐà·Èä·Â
118. ¾Ãоط¸ÃÙ»âÅËÐ ¾Ô¾Ô¸Àѳ±Ê¶Ò¹áˋ§ªÒµÔ ÇѴອ¨Áº¾ÔµÃÏ “... ซึ่งเปนที่รวบรวมพระตาง ๆ เปนมิวเซียม ไมควรจะไปเที่ยวไวกระจายใหคนไปเที่ยวดูลําบาก...” (พระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จจุลจอมเกลาเจาอยูหัวทรงมีไปมา กับสมเด็จพระมหาสมณเจากรมพระยาวชิรญาณวโรรส, 2472) พระพุทธรุป 52 องค์ หล่อจําลองในสมัย ร.5 19 องค์ ศิลปะล้านนา 10 องค์ พระพุทธรูปโบราณ 29 องค์ ศิลปะสุโขทัย 6 องค์ ศิลปะอยุธยา 13 องค์ จากต่างประเทศ 4 องค์ ความหลากหลายของพระพุทธรูป ประดิษฐาน พระระเบียงวัดเบญฯ 7
119. 8 52 องค์ วิเคราะห์ 507 ตําแหน่ง เศียรและองค์พระ 376 ตําแหน่ง ซ่อมแซม/รัศมี/ฐาน ค่าเฉลียของธาตุ 52 องค์ ¡ÒÃÇÔà¤ÃÒÐˏ¸ÒµØͧ¤»ÃСͺ¢Í§¾Ãоط¸ÃÙ» 52 ͧ¤ ซ่อมแซม
120. 9 หมายเลข 27 ครึงหลังพุทธศตวรรษที 20 หมายเลข 26 ปลายพุทธ ศตวรรษที 19 – ต้นพุทธศตวรรษที 20
122. 11 ¾Ãоط¸ÃÙ»âÅËÐ ¾Ô¾Ô¸Àѳ±Ê¶Ò¹áˋ§ªÒµÔ ÇѴອ¨Áº¾ÔµÃÏ ศิลปะสุโขทัย ศิลปะล้านนา ศิลปะอยุธยา กราฟ Ternary Pb-Zn-Sn (ขวา) ค่าเฉลียของแต่ละตัวอย่าง โดยกําหนดสีตามรูปแบบศิลปะ ได้แก่ สีชมพู พระพุทธรูปจําลองหล่อสมัย ร.5, สีเขียว ศิลปะสุโขทัย, สีเหลือง ศิลปะล้านนา, สีแดง ศิลปะอยุธยา และ สีฟ้า ศิลปะทีมีการัญเชิญจากต่างประเทศ
123. 12 °Ò¹¢ŒÍÁÙžÃоط¸ÃÙ»âÅËÐ
124. 13 °Ò¹¢ŒÍÁÙžÃоط¸ÃÙ»âÅËÐ 82 ͧ¤ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม 52 องค์ (พระระเบียง) และ 2 องค์ (พระวิหารสมเด็จ) วัดพระบรมธาตุทุ่งยัง อุตรดิตถ์ 1 องค์ วัดพระยืน อุตรดิตถ์ 1 องค์ วัดธรรมาธิปไตย อุตรดิตถ์ 1 องค์ วัดปทุมวนาราม 2 องค์ 05 04 03 02 01 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 15 องค์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา 5 องค์ 08 07 06 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคําแหง 3 องค์
125. "ข้อมูลคือสิงทีถูกบันทึกไว้ในฐานข้อมูล แต่ผู้คน เรืองราว และประสบการณ์ระหว่างทาง คือสิงทีถูกบันทึกไว้ในความทรงจํา และหล่อหลอมให้เราเติบโตขึนในทุกการเดินทาง"