Share
Embed
A Naive Introduction to Operations Management
H. Kemal İlter
April 10, 2011
Transcript
31 slides
-
İÇİNDEKİLER ÜRETİM/İŞLEMLER YÖNETİMİNE GİRİŞ STRATEJİK KARARLAR Ürün
Seçimi ve Tasarımı, Süreç Planlaması, Teknoloji Seçimi ve Planlaması Kuruluş Yeri Seçimi, Tesis YerleşErme, İş Tasarımı ve İş Ölçümü TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ OPERASYONEL KARARLAR Toplam ÜreEm Planlaması, Stok YöneEm ve DeneEmi, MRP, MRP II, ERP Tam Zamanında ÜreEm, Bakım-‐Onarım Planlaması, Toplam Kalite YöneEmi DEĞERLENDİRME 3 9 18 21 29 -
ÜreAm/İşlemler YöneAmi Ürün veya hizmet yaratan sistem ve
süreçlerin yöneAmi Girdideki tekdüzelik Emek içeriği ÇıkWdaki tekdüzelik Üretkenliğin ölçülebilirliği ÇıkWnın görülebilirliği Kalite güvencesi Stok miktarı İş ölçümünün kolaylığı Patent tasarımı Müşteri ilişkileri derecesi Girdi Süreç ÇıkQ Geribildirim Ürün Hizmet -
Tarihçe 1776 İş bölümü 1790 DeğişErilebilir parçalar
1911 Bilimsel yöneEm 1911 Hareket etüdü, endüstriyel psikoloji 1912 Proje planları ve şemaları 1913 Hareketli montaj haa 1915 Stok yöneEminde matemaEksel yöntem 1930 İşgören moEvasyonunda Hawthorne araşWrmaları 1935 Kalite kontrolünde istaEsEksel süreçler 1940 Yöneylem araşWrması uygulamaları 1940 Doğrusal programlama 1951 Ticari dijital bilgisayarlar 1950'ler Otomasyon 1960'lar Sayısal araçlarda yaygın gelişme 1960'lar Endüstri dinamikleri 1975 ÜreEm stratejisi 1975 Kalite, esneklik, zamana-‐dayalı rekabet, yalın üreEm 1990'lar Internet, tedarik zinciri yöneEmi 2000'ler Dış kaynak kullanımı ve hizmet sağlayıcılar 2010 Yenilikçilik İsAhdam Oranı -
ÜreAm/İşlemler YöneAminde Yeni Eğilimler • Küreselleşme • Teknoloji
yöneEmi • Dış kaynak kullanımı • Tedarik zinciri yöneEmi • Gelir yöneEmi • Internet, E-‐Ticaret, E-‐İş • Çeviklik • EEk • Daha az kaynakla çalışma • Yalın üreEm • Süreç ve kalite iyileşErme -
Rekabet Fiyat Reklam/Promosyon • Kalite • Hız
• Esneklik • Maliyet • Müşteri ihEyaç ve beklenElerinin hızla değişmesi, • Rakiplerin sunduğu kalite ve maliyet düzeyindeki iyileşme, • İç ve dış pazarlarda yaşanan yoğun küresel rekabet, • ÜreEm teknolojisinde meydana gelen hızlı gelişmeler, • İşlemlerin uluslararası boyut kazanması, • Uluslararası EcareEn yoğunlaşması, • İmalat sektörü karşısında hizmet sektörünün payının ve öneminin giderek artması, • ÜreEm kaynaklarının sınırlı olması. -
Verimlilik Verimlilik = ÇıkW Girdi
Toplam Verimlilik = ÇıkW Girdi Kısmi Verimlilik = ÇıkW İşgücü İşgücü + Enerji Çok Faktörlü Verimlilik = ÇıkW Etkinlik = ÇıkW Kapasite -
ÜRÜN SEÇİMİ VE TASARIMI • Standartlaşma • Kitleler halinde
özelleşErme • Yeniden mühendislik • Kültürel farklılık • CAD • Yenilik derecesi • Güçlü tasarım • Küresel tasarım • Eşanlı mühendislik • Demontaj için tasarım • Geri-‐dönüşüm için tasarım Talep Zaman Pazara giriş Büyüme Olgunluk Gerileme -
SÜREÇ PLANLAMASI 1. Sürekli üreEm sistemleri • Montaj
hatları • ÜreEm hatları • Akış Epi üreEm sistemleri 2. Kesikli üreEm sistemleri, • ParE üreEm sistemi • Atölye Epi üreEm sistemi 3. Büyük-‐ölçekli tek-‐seferlik proje Epi üreEm -
TEKNOLOJİ SEÇİMİ VE KAPASİTE PLANLAMASI 1. Ürün teknolojisi
2. Süreç teknolojisi • Sayısal deneEmli (NC) tezgâhlar • Bilgisayarlı sayısal deneEmli (CNC) tezgâhlar • Direkt sayısal deneEmli tezgâhlar (DNC) • İşleme merkezleri • Endüstriyel robotlar • Otomasyona dayalı malzeme taşıma-‐yerleşErme ve depolama sistemleri • Otomasyona dayalı kalite deneEm cihazları • Otomasyona dayalı tanıma sistemleri Otomasyona dayalı üreEm-‐montaj hatları ve esnek imalat sistemleri Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) Bilgisayar Destekli İmalat (CAM) Bilgisayarla Bütünleşik ÜreEm (CIM) Etkinlik = (Çalışma Derecesi ) ÇıkW Etkin Kapasite Teorik Kapasite Kullanım Oranı = ÇıkW OpEmal Kapasite -
Kapasite Zaman Talep A B
A + B OpAmal çıkQ miktarı Minimum maliyet ÇıkQ miktarı Birim başına ortalama maliyet -
KURULUŞ YERİ SEÇİMİ • İşgücü mevcudiyeE • İşgücü maliyeE
• Pazara yakınlık Hammaddeye yakınlık • Ulaşım olanakları • Ulaşım maliyetleri • Altyapı olanakları • Su-‐enerji temin durumu • İklim • Vergiler • Teşvikler • Sosyal yapı • Çevre ile ilgili düzenlemeler • Yasalar • İnşaat maliyetleri ve arsa maliyetleri -
TESİS YERLEŞTİRME Sürekli üreEm sistemleri -‐ ürüne göre yerleşim
Kesikli üreEm sistemleri -‐ sürece göre yerleşim ÜreEm ya da montaj haa üzerinde üreEm -‐ hat dengeleme problemi • Grup Teknolojisi • Hücresel İmalat Sürekli üreEm sistemleri -‐ ürüne göre yerleşim Kesikli üreEm sistemleri -‐ sürece göre yerleşim -
İŞ TASARIMI VE İŞ ÖLÇÜMÜ 1. İş kapsamının belirlenmesi
• İş bölümü • İş genişleElmesi • İş zenginleşErilmesi • Rotasyon 2. İşin yapılış yönteminin belirlenmesi 3. Çalışma koşullarının tasarlanması İş ölçümü Standart zaman -
Meşe ormanı Çam ormanı Kum
Silex içeren kayaç Çakmaktaşı Alüminyum içeren kayaç Meşe ve çam kereste Masa ayağı Masa Çekmece Silika Cam Masanın üstü Yüksek tenörlü alüminyum Cast alüminyum Masanın iskeleE Table tasarımı Pazar araşWrması Uluslararası dağıWm TükeEci Endüstriyel kullanıcı Ulusal dağıWm -
TOPLAM ÜRETİM PLANLAMASI Öngörülen talep Kapasite 200
185 160 115 240 260 10 20 32 34 14 23 28 0 200 160 115 185 240 260 240 Stok -
STOK YÖNETİMİ VE DENETİMİ Q = 350 0
Yeniden sipariş noktası = 100 Stok Zaman Siparişin verilmesi Siparişin teslimaW Termin süresi = 2 gün Kullanım oranı = 50 /gün 5 7 12 14 -
MRP, MRP II, ERP Tedarikçiler, DağıWcılar, Aracılar Tedarik
Zinciri YöneEmi Kurumsal Kaynak Planlaması LojisEk ÜreEm DağıWm Karar Destek Uygulamaları Diğer Kurumsal Uygulamalar Pazarlama SaWş Müşteri İliş. Müşteri İlişkileri YöneEmi SaWş Zinciri YöneEmi TükeEciler, Müşteriler, Aracılar Personel YöneEm Kontrolü / İnsan Kaynakları Finans / Muhasebe / Denetleme Ortaklar Malzeme İhAyaç Planlaması ÜreAm Kaynakları Planlaması -
TAM ZAMANINDA ÜRETİM (Just in Ame -‐ JIT) Amaç:
Dengeli ve hızlı üreEm akışı Destekleyici amaçlar: • Sistemdeki kesilmelerin azalWlması • Esnekliğin sağlanması • İsraun önlenmesi Amaçlara ulaşmak için kullanılacak yapıtaşları: • Ürün tasarımı • Süreç tasarımı • İnsan kaynakları/Örgütsel özellikler • ÜreEm planlaması ve deneEm -
BAKIM-‐ONARIM PLANLAMASI Bakım sayısı Maliyet Bakım maliyeE
Onarım maliyeE Toplam bakım-‐onarım maliyeE OpAmal bakım sayısı -
Anahtar kelimeler • Değişim Mühendisliği (reengineering) • AlW Sigma (six
sigma) • Kısıtlar Teorisi (theory of constraints) • Çevik imalat (agile manufacturing) • Dengeli puan karW (balanced scorecard) • Kıyaslama (benchmarking) • Dünya sınıu üreEm (world-‐class manufacturing) • Yalın imalat (lean manufacturing) • Kalite fonksiyonu yayılımı (quality funcEon deployment) Linkler hxp://hkilter.com Not dezeri hxp://notdezeri.hkilter.com Projeler hxp://hkilter.com/p3 ISL441 ÜreEm planlaması ve kontrol -‐ Lisans hxp://goo.gl/veAOR ISL541 ÜreEm planlaması ve işlemler yöneEmi – Yüksek lisans hxp://goo.gl/Cu85X Okuma listesi hxp://goo.gl/rQxfx ÜreEm/İşlemler Sözlüğü hxp://goo.gl/kCfJk İlgilenenler için bazı linkler hxp://www.poms.org/ hxp://www.poms.org/educaEon/ hxp://ocw.mit.edu/courses/sloan-‐school-‐of-‐management/ hxp://ciberweb.msu.edu/ hxp://www.informs.org Gelişen iş alanları • Yeşil enerji • Yenilenebilir enerji • AWk yöneEmi • Geridönüşüm • Biyo-‐teknoloji • Doğal tarım -
ÜRETİM/İŞLEMLER YÖNETİMİ Dr. H. Kemal İlter [email protected]
hnp://www.hkilter.com