A Naive Introduction to Operations Management

Transcript

1. ÜRETİM/İŞLEMLER  YÖNETİMİ   Dr.  H.  Kemal  İlter  
2. İÇİNDEKİLER   ÜRETİM/İŞLEMLER  YÖNETİMİNE  GİRİŞ   STRATEJİK  KARARLAR   Ürün  Seçimi  ve  Tasarımı,  Süreç  Planlaması,  Teknoloji  Seçimi  ve  Planlaması   Kuruluş  Yeri  Seçimi,  Tesis  YerleşErme,  İş  Tasarımı  ve  İş  Ölçümü   TEDARİK  ZİNCİRİ  YÖNETİMİ   OPERASYONEL  KARARLAR   Toplam  ÜreEm  Planlaması,  Stok  YöneEm  ve  DeneEmi,  MRP,  MRP  II,  ERP   Tam  Zamanında  ÜreEm,  Bakım-­‐Onarım  Planlaması,  Toplam  Kalite  YöneEmi   DEĞERLENDİRME   3   9   18   21   29  
3. ÜRETİM/İŞLEMLER  YÖNETİMİNE  GİRİŞ  
4. ÜreAm/İşlemler  YöneAmi     Ürün  veya  hizmet  yaratan  sistem  ve  süreçlerin  yöneAmi       Girdideki  tekdüzelik   Emek  içeriği   ÇıkWdaki  tekdüzelik   Üretkenliğin  ölçülebilirliği   ÇıkWnın  görülebilirliği   Kalite  güvencesi   Stok  miktarı   İş  ölçümünün  kolaylığı   Patent  tasarımı     Müşteri  ilişkileri  derecesi     Girdi   Süreç   ÇıkQ   Geribildirim   Ürün   Hizmet  
5. Tarihçe     1776  İş  bölümü   1790  DeğişErilebilir  parçalar     1911  Bilimsel  yöneEm   1911  Hareket  etüdü,  endüstriyel  psikoloji   1912  Proje  planları  ve  şemaları   1913  Hareketli  montaj  haa   1915  Stok  yöneEminde  matemaEksel  yöntem     1930  İşgören  moEvasyonunda  Hawthorne  araşWrmaları   1935  Kalite  kontrolünde  istaEsEksel  süreçler   1940  Yöneylem  araşWrması  uygulamaları   1940  Doğrusal  programlama     1951  Ticari  dijital  bilgisayarlar   1950'ler  Otomasyon   1960'lar  Sayısal  araçlarda  yaygın  gelişme   1960'lar  Endüstri  dinamikleri   1975  ÜreEm  stratejisi   1975  Kalite,  esneklik,  zamana-­‐dayalı  rekabet,  yalın  üreEm     1990'lar  Internet,  tedarik  zinciri  yöneEmi   2000'ler  Dış  kaynak  kullanımı  ve  hizmet  sağlayıcılar   2010  Yenilikçilik     İsAhdam  Oranı  
6. ÜreAm/İşlemler  YöneAminde  Yeni  Eğilimler     • Küreselleşme   • Teknoloji    yöneEmi   • Dış  kaynak  kullanımı   • Tedarik  zinciri  yöneEmi   • Gelir  yöneEmi   • Internet,  E-­‐Ticaret,  E-­‐İş   • Çeviklik   • EEk     • Daha  az  kaynakla  çalışma   • Yalın  üreEm   • Süreç  ve  kalite  iyileşErme  
7. Rekabet   Fiyat   Reklam/Promosyon     • Kalite   • Hız   • Esneklik   • Maliyet     • Müşteri  ihEyaç  ve  beklenElerinin  hızla  değişmesi,   • Rakiplerin  sunduğu  kalite  ve  maliyet  düzeyindeki  iyileşme,   • İç  ve  dış  pazarlarda  yaşanan  yoğun  küresel  rekabet,   • ÜreEm  teknolojisinde  meydana  gelen  hızlı  gelişmeler,   • İşlemlerin  uluslararası  boyut  kazanması,   • Uluslararası  EcareEn  yoğunlaşması,   • İmalat  sektörü  karşısında  hizmet  sektörünün  payının  ve  öneminin  giderek  artması,   • ÜreEm  kaynaklarının  sınırlı  olması.    
8. Verimlilik   Verimlilik  =     ÇıkW     Girdi   Toplam  Verimlilik  =     ÇıkW     Girdi   Kısmi  Verimlilik  =     ÇıkW     İşgücü   İşgücü  +  Enerji   Çok  Faktörlü  Verimlilik  =     ÇıkW     Etkinlik  =     ÇıkW     Kapasite  
9. STRATEJİK  KARARLAR  
10. ÜRÜN  SEÇİMİ  VE  TASARIMI     • Standartlaşma   • Kitleler  halinde  özelleşErme   • Yeniden  mühendislik   • Kültürel  farklılık   • CAD   • Yenilik  derecesi   • Güçlü  tasarım   • Küresel  tasarım   • Eşanlı  mühendislik   • Demontaj  için  tasarım   • Geri-­‐dönüşüm  için  tasarım   Talep   Zaman   Pazara  giriş   Büyüme   Olgunluk   Gerileme  
11. SÜREÇ  PLANLAMASI   1.  Sürekli  üreEm  sistemleri     • Montaj  hatları   • ÜreEm  hatları     • Akış  Epi  üreEm  sistemleri       2.  Kesikli  üreEm  sistemleri,   • ParE  üreEm  sistemi       • Atölye  Epi  üreEm  sistemi       3.  Büyük-­‐ölçekli  tek-­‐seferlik  proje  Epi  üreEm      
12. TEKNOLOJİ  SEÇİMİ  VE  KAPASİTE  PLANLAMASI   1.  Ürün  teknolojisi     2.  Süreç  teknolojisi       • Sayısal  deneEmli  (NC)  tezgâhlar     • Bilgisayarlı  sayısal  deneEmli  (CNC)  tezgâhlar     • Direkt  sayısal  deneEmli  tezgâhlar  (DNC)   • İşleme  merkezleri   • Endüstriyel  robotlar   • Otomasyona  dayalı  malzeme  taşıma-­‐yerleşErme  ve  depolama  sistemleri   • Otomasyona  dayalı  kalite  deneEm  cihazları     • Otomasyona  dayalı  tanıma  sistemleri       Otomasyona  dayalı  üreEm-­‐montaj  hatları  ve  esnek  imalat  sistemleri     Bilgisayar  Destekli  Tasarım  (CAD)     Bilgisayar  Destekli  İmalat  (CAM)   Bilgisayarla  Bütünleşik  ÜreEm  (CIM)             Etkinlik  =   (Çalışma  Derecesi  )   ÇıkW     Etkin  Kapasite   Teorik  Kapasite   Kullanım  Oranı  =     ÇıkW     OpEmal  Kapasite  
13. Kapasite   Zaman   Talep   A   B   A  +  B   OpAmal  çıkQ  miktarı   Minimum     maliyet   ÇıkQ  miktarı   Birim    başına     ortalama  maliyet  
14. KURULUŞ  YERİ  SEÇİMİ   • İşgücü  mevcudiyeE   • İşgücü  maliyeE   • Pazara  yakınlık   Hammaddeye  yakınlık   • Ulaşım  olanakları   • Ulaşım  maliyetleri   • Altyapı  olanakları   • Su-­‐enerji  temin  durumu   • İklim   • Vergiler   • Teşvikler   • Sosyal  yapı   • Çevre  ile  ilgili  düzenlemeler   • Yasalar   • İnşaat  maliyetleri  ve  arsa  maliyetleri  
15. TESİS  YERLEŞTİRME   Sürekli  üreEm  sistemleri  -­‐  ürüne  göre  yerleşim   Kesikli  üreEm  sistemleri  -­‐  sürece  göre  yerleşim     ÜreEm  ya  da  montaj  haa  üzerinde  üreEm  -­‐  hat  dengeleme  problemi     • Grup  Teknolojisi   • Hücresel  İmalat   Sürekli  üreEm  sistemleri  -­‐  ürüne  göre  yerleşim   Kesikli  üreEm  sistemleri  -­‐  sürece  göre  yerleşim  
17. İŞ  TASARIMI  VE  İŞ  ÖLÇÜMÜ   1.  İş  kapsamının  belirlenmesi     • İş  bölümü   • İş  genişleElmesi   • İş  zenginleşErilmesi   • Rotasyon     2.  İşin  yapılış  yönteminin  belirlenmesi     3.  Çalışma  koşullarının  tasarlanması     İş  ölçümü   Standart  zaman    
18. TEDARİK  ZİNCİRİ  YÖNETİMİ  
19. Meşe   ormanı   Çam   ormanı   Kum   Silex   içeren  kayaç   Çakmaktaşı   Alüminyum     içeren     kayaç   Meşe  ve  çam   kereste   Masa  ayağı   Masa   Çekmece   Silika   Cam   Masanın     üstü   Yüksek     tenörlü     alüminyum   Cast    alüminyum   Masanın     iskeleE   Table   tasarımı   Pazar     araşWrması   Uluslararası   dağıWm   TükeEci   Endüstriyel     kullanıcı   Ulusal   dağıWm  
20. TükeAci   ÜreAci   Talep  
21. OPERASYONEL  KARARLAR  
22. TOPLAM  ÜRETİM  PLANLAMASI   Öngörülen  talep   Kapasite   200   185   160   115   240   260   10   20   32   34   14   23   28   0   200   160   115   185   240   260   240   Stok  
23. STOK  YÖNETİMİ  VE  DENETİMİ   Q  =  350   0   Yeniden  sipariş   noktası  =  100     Stok   Zaman   Siparişin     verilmesi   Siparişin     teslimaW   Termin   süresi  =  2  gün   Kullanım  oranı  =  50  /gün   5   7   12   14  
24. Stok   Zaman   Güvenlik  Stoku  
25. MRP,  MRP  II,  ERP   Tedarikçiler,  DağıWcılar,  Aracılar   Tedarik  Zinciri  YöneEmi   Kurumsal  Kaynak  Planlaması   LojisEk   ÜreEm   DağıWm   Karar   Destek   Uygulamaları   Diğer   Kurumsal   Uygulamalar   Pazarlama   SaWş   Müşteri  İliş.   Müşteri  İlişkileri  YöneEmi   SaWş  Zinciri  YöneEmi   TükeEciler,  Müşteriler,  Aracılar   Personel   YöneEm  Kontrolü  /  İnsan  Kaynakları   Finans  /  Muhasebe  /  Denetleme   Ortaklar   Malzeme  İhAyaç  Planlaması   ÜreAm  Kaynakları  Planlaması  
26. TAM  ZAMANINDA  ÜRETİM  (Just  in  Ame  -­‐  JIT)   Amaç:     Dengeli  ve  hızlı  üreEm  akışı     Destekleyici  amaçlar:   • Sistemdeki  kesilmelerin  azalWlması   • Esnekliğin  sağlanması   • İsraun  önlenmesi     Amaçlara  ulaşmak  için  kullanılacak  yapıtaşları:   • Ürün  tasarımı   • Süreç  tasarımı   • İnsan  kaynakları/Örgütsel  özellikler   • ÜreEm  planlaması  ve  deneEm    
27. BAKIM-­‐ONARIM  PLANLAMASI   Bakım  sayısı   Maliyet   Bakım  maliyeE   Onarım  maliyeE   Toplam  bakım-­‐onarım  maliyeE   OpAmal  bakım  sayısı  
28. TOPLAM  KALİTE  YÖNETİMİ  
29. DEĞERLENDİRME  
30. Anahtar  kelimeler   • Değişim  Mühendisliği  (reengineering)   • AlW  Sigma  (six  sigma)   • Kısıtlar  Teorisi  (theory  of  constraints)   • Çevik  imalat  (agile  manufacturing)   • Dengeli  puan  karW  (balanced  scorecard)   • Kıyaslama  (benchmarking)   • Dünya  sınıu  üreEm  (world-­‐class  manufacturing)   • Yalın  imalat  (lean  manufacturing)   • Kalite  fonksiyonu  yayılımı  (quality  funcEon  deployment)     Linkler   hxp://hkilter.com     Not  dezeri   hxp://notdezeri.hkilter.com     Projeler   hxp://hkilter.com/p3     ISL441  ÜreEm  planlaması  ve  kontrol  -­‐  Lisans   hxp://goo.gl/veAOR     ISL541  ÜreEm  planlaması  ve  işlemler  yöneEmi  –  Yüksek  lisans   hxp://goo.gl/Cu85X       Okuma  listesi   hxp://goo.gl/rQxfx     ÜreEm/İşlemler    Sözlüğü   hxp://goo.gl/kCfJk       İlgilenenler  için  bazı  linkler     hxp://www.poms.org/   hxp://www.poms.org/educaEon/   hxp://ocw.mit.edu/courses/sloan-­‐school-­‐of-­‐management/   hxp://ciberweb.msu.edu/   hxp://www.informs.org       Gelişen  iş  alanları   • Yeşil  enerji   • Yenilenebilir  enerji   • AWk  yöneEmi   • Geridönüşüm   • Biyo-­‐teknoloji   • Doğal  tarım      
31. ÜRETİM/İŞLEMLER  YÖNETİMİ   Dr.  H.  Kemal  İlter     kilter@baskent.edu.tr   hnp://www.hkilter.com